نوسانات خلقی در بارداری به دلایل مختلفی از جمله تغییرات هورمونی، ناراحتی جسمی حاصل از بارداری و نگرانی های رایج ناشی از تغییرات زندگی در آینده ایجاد می شود. اگر یک لحظه شاد هستید و لحظه ای دیگر چشمان خود را اشکبار می بینید، شما تنها نیستید.

تغییرات هورمونی و نوسانات خلقی در بارداری:

نوسانات خلقی سه ماهه اول:

تغییرات هورمونی سریع، به خصوص استروژن و پروژسترون، یکی از دلایل اصلی نوسانات خلقی در بارداری است.

سطح استروژن در طول 12 هفته اول بارداری تا 100 برابر افزایش می یابد. استروژن باعث افزایش سروتونین مغز می شود و شما احساس شادی می کنید. اما سروتونین به طور مستقیم باعث شادی نمی شود. عدم تعادل و نوسان در انتقال دهنده های عصبی می تواند باعث نوسان خلقی شود.

تعامل مستقیم سروتونین و استروژن با یکدیگر به طور دقیق مشخص نیست. آنچه مشخص است تغییر در سطح استروژن، نه سطح خاصی از استروژن، باعث نوسان خلقی می شود و اضطراب و تحریک پذیری از علائم آن است.

اما این تنها استروژن نیست که در حال افزایش است. هورمون پروژسترون نیز در طول بارداری، به خصوص در سه ماهه اول، به سرعت افزایش می یابد. در حالی که استروژن با انرژی، به خصوص انرژی عصبی، مرتبط است، پروژسترون با آرامش همراه است. به عبارت دیگر باعث آرامش عضلات می شود. آرامش خوب است. اما در برخی از زنان، پروژسترون آنها را بیش از حد آرام می کند به حدی که دچار خستگی و حتی غم و افسردگی می شوند.

در کنار یکدیگر، اضطراب و تحریک پذیری ناشی از استروژن و خستگی و افسردگی ناشی از پروژسترون ترکیبی هستند که باعث نوسانات خلقی در بارداری می شوند.

نوسانات خلقی سه ماهه دوم:

سه ماهه دوم را ماه عسل بارداری می خوانند. هورمون ها هنوز هم در حال تغییر هستند، اما کمتر از سه ماهه اول. بسیاری از زنان احساس بهتری دارند و دیگر حس خستگی و تحریک پذیری آنها را آزار نمی دهد.

با این حال هنوز هم محرک هایی برای نوسانات خلقی در بارداری وجود دارد. برای برخی از زنان، تغییرات شکل بدن آزار دهنده است. بعضی از زنان از تغییرات بدن خود استقبال می کنند، اما برخی دیگر به شدت احساس نگرانی می کنند. این احساس به خصوص در مورد زنانی که دچار اشکال در تصویر از بدن بوده اند بیشتر دیده می شود.

تست های مهم بارداری در این سه ماهه انجام می شوند که باعث نگرانی عاطفی در مادر می شود. نگرانی در مورد وجود مشکل در بارداری و زایمان از دیگر علل نوسانات خلقی در طول بارداری است.

با این حال، نوسانات خلقی تنها شامل احساسات منفی نمی شود. برخی از زنان در سه ماهه دوم افزایش قوه شهوت و نیاز جنسی را تجربه می کنند. این می تواند در اثر داشتن احساس جسمی بهتر و افزایش جریان خون به پایین تنه باشد.

نوسانات خلقی در سه ماهه سوم:

بی خوابی های شبانه، خستگی، ترس از زایمان و نگرانی نسبت به توانایی مادری کردن همه باعث نوسانات خلقی در این سه ماهه می شوند.

آیا نوسانات خلقی در بارداری و احساس خشم طبیعی است؟

برخی از زنان در طول بارداری احساس تحریک پذیری و حتی خشم دارند. درست همانند تحریک پذیری قبل از دوره های عادت ماهانه، ناامیدی و خشم در طول بارداری طبیعی است.

به غیر از علل فوق که برای خشم و تحریک پذیری ذکر شد، زنانی هم هستند که به خاطر شرایط زندگی خود دچار خشم در بارداری می شوند. شرایط مالی، استرس شغلی، بارداری ناخواسته و فشار از سوی همسر می توانند باعث خشم و ناراحتی مادر بارداری شوند.

در حالی که احساس خشم و ناامیدی گاه به گاه در مادر باردار طبیعی است، تداوم یا تداخل آن با زندگی روزمره را نباید نادیده گرفت. تحقیقات نشان می دهند که خشم و ناراحتی در بارداری می تواند بر جنین تاثیر منفی داشته باشد.

کنار آمدن با نوسانات خلقی در بارداری:

نوسانات خلقی در بارداری تا حد زیادی غیر قابل اجتناب هستند. اما غیر قابل اجتناب بودن بدین معنی نیست که نمی توانید برای کنار آمدن با آن کاری انجام دهید:

صبور باشید:

 به خاطر احساسات خود احساس بدی نداشته باشید. شما در این تجربه تنها نیستید، هورمون ها مسئول احساسات بد شما هستند و با گذشت زمان اوضاع بهتر می شود.

با همسرتان و بچه ها حرف بزنید:

شاید کنترل خود را از دست بدهید و فریاد بکشید و لحظه ای بعد گریه کنید. به همسر و فرزندانتان در مورد حال خود توضیح دهید و از قبل به خاطر خلق و خوی خود عذرخواهی کنید. موقعی که با کودکان در این مورد صحبت می کنید، مراقب باشید که جنین را مسئول خلق و خوی خود ندانید. این به آنها دلیل بیشتری برای نفرت از خواهر/برادر آینده می دهد. تنها به آنها توضیح دهید که مامان حالش خوب نیست، اما همه چیز به زودی بهتر می شود.

منبع ترس های خود را کنار بگذارید:

البته شما یک بارداری سالم می خواهید. اما اگر مطالعه در مورد بارداری و جست و جو در اینترنت و کتاب ها در مورد علائم جسمی، رژیم غذایی، مادری، تربیت فرزند و زایمان شما را نگران می کند، آنها را نخوانید. به جای اینکه در مورد تمام نگرانی های خود جست و جو کنید، از پزشک سوال کنید.

خواب خود را در اولویت قرار دهید:

در سه ماهه اول، خستگی شما را آزار می دهد و سه ماهه سوم بی خوابی. شما برای کنترل نوسانات خلقی در طول بارداری به خواب نیاز دارید. در طول روز چرت بزنید، حتی اگر برای چند دقیقه است.

لباس های بارداری زیبا بخرید:

لازم نیست در لباس های گشاد، نخی و بدرنگ خود را پنهان کنید. سری به مغازه ها بزنید و استایل های مختلف را امتحان کنید. با دوست خوبی این کار را انجام دهید که به شما بگوید چقدر در این لباس زیبا شده اید.

با یک مشاور صحبت کنید:

گاهی برای کنترل نوسانات خلقی در بارداری به کمک تخصصی نیاز دارید. اگر احساس افسردگی می کنید، با یک مشاور یا روانشناس صحبت کنید. مشاوران برای کمک به افراد در تغییرات بزرگ زندگی آموزش دیده اند و بارداری و تولد نوزاد یکی از این تغییرات است.

مشاور/روانشناس می تواند طبیعی یا غیر طبیعی بودن نوسانات خلقی شما را تعیین کند. آیا دچار افسردگی بارداری یا اختلالات اضطرابی شده اید؟ یک درمانگر می تواند به شما کمک کند.

راهکارهای زیر نیز می توانند به کنترل نوسانات خلقی در بارداری کمک کنند:

  • در کلاس های بارداری و آمادگی برای زایمان شرکت کنید.
  • با دیگر مادران باردار ارتباط برقرار کنید.
  • یوگا، مدیتیشن و راه رفتن در آب را امتحان کنید.
  • معاینات پزشکی خود را همراه با یک فرد یا دوست حامی بروید.

مشاوران متخصص سیمیآروم در حوزه دوران بارداری و شیردهی

در صورتی که نیاز به برگزاری جلسه مشاوره آنلاین (تصویری) در حوزه دوران بارداری و پس از زایمان دارید میتوانید با اساتید سیمیآروم وقت مشاوره خود را رزرو نمایید.

دکتر حمیدرضا رحمانیان
فوق تخصص روانپزشکی

رزومه و رزرو وقت مشاوره