افسردگی (Depression)

افسردگی (اختلال افسردگی اساسی (major depressive disorder) یا افسردگی بالینی (clinical depression)) یک اختلال خلقی رایج اما جدی است. این اختلال باعث بروز علائم شدیدی می شود که بر احساس، تفکر و نحوه انجام فعالیت های روزانه مانند خوابیدن، غذا خوردن و یا کار کردن تأثیر می گذارد. برای تشخیص افسردگی در فرد، بیمار باید حداقل به مدت دو هفته دچار علائم آن باشد. 

برخی از انواع افسردگی اندکی متفاوت هستند یا ممکن است تحت شرایط منحصر به فردی ایجاد شوند، مانند:

  • اختلال افسردگی مداوم (Persistent depressive disorder یا dysthymia) به خلق افسرده ای اطلاق می شود که حداقل دو سال طول می کشد. فرد مبتلا به اختلال افسردگی مداوم ممکن است دچار اپیزودهای افسردگی اساسی به همراه دوره هایی از علائم خفیف تر شود، اما علائم باید برای حداقل دو سال ادامه پیدا کنند تا ابتلا به اختلال افسردگی مداوم به فرد اطلاق شود.
  • افسردگی پس از زایمان بسیار جدی تر از گرفتگی خلق پس از زایمان (baby blues) است که بسیاری از زنان پس از زایمان تجربه می کنند. در گرفتگی خلق پس از زایمان، علائم اضطراب و افسردگی نسبتا خفیف پس از حدودا دو هفته از زایمان برطرف می شود. زنان مبتلا به افسردگی پس از زایمان در دوره بارداری یا پس از زایمان دچار افسردگی اساسی می شوند. احساس غم بی نهایت، اضطراب، خستگی که با افسردگی پس از زایمان همراه است، انجام فعالیت های مراقبت از خود و/یا نوزاد را برای مادر دشوار می سازد.
  • افسردگی روانی (Psychotic depression) هنگامی رخ می دهد که فرد دچار افسردگی شدید همراه با برخی از انواع روان‎پریشی باشد، مانند باورهای ثابت نادرست (هذیان) یا شنیدن یا دیدن چیزهای ناراحت کننده ای که دیگران نمی‎توانند ببینند یا بشنوند (توهم). نشانه های روان پریشی معمولا گوشه هایی از افسردگی را با خود به همراه دارند، مانند توهم گناه، فقر یا بیماری.
  • اختلال خلقی فصلی (Seasonal affective disorder) با مشخصه شروع افسردگی در ماه های زمستانی همراه است که در آن تابش نور طبیعی خورشید کمتر است. این نوع افسردگی عموما در بهار و تابستان از بین می رود. افسردگی زمستانی معمولا با انزوای اجتماعی، افزایش خواب و وزن، و عود هر ساله همراه است.
  • اختلال دوقطبی (bipolar disorder) با افسردگی متفاوت است، اما در این فهرست گنجانده شده است، زیرا فرد مبتلا به اختلال دوقطبی دچاره دوره های افسردگی بسیار شدیدی می شود که با معیارهای افسردگی اساسی همخوانی دارد و افسردگی دوقطبی (bipolar depression) خوانده می شود. اما فرد دچار اختلال دوقطبی دوره های شیدایی را نیز تجربه می کند که مانیا (Mania) و در حالت های خفیف تر هیپومانیا (Hypomania) خوانده می شود. 

نمونه هایی از دیگر انواع اختلالات افسردگی که اخیرا به طبقه بندی تشخیصی DSM-5 اضافه شده اند، شامل اختلال بی نظمی خُلق اخلال گر (در کودکان و نوجوانان) و اختلال افسردگی قبل از قاعدگی (PMDD) می شود.

اگر در بیشتر اوقات روز، تقریبا هر روز، حداقل به مدت دو هفته، دارای علائم و نشانه های زیر هستید، ممکن است دچار افسردگی شده باشید:

  • خُلق و خوی دائما ناراحت، مضطرب، یا احساس خلاء
  • احساس ناامیدی یا بدبینی
  • تحریک پذیری
  • احساس گناه، بی ارزش بودن، یا بی کفایتی
  • از دست دادن علاقه یا لذت بردن از سرگرمی ها و فعالیت ها
  • کاهش انرژی یا خستگی
  • حرکت یا صحبت کردن آرام تر از قبل
  • احساس بی قراری یا اشکال در آرام نشستن
  • دشواری در تمرکز، یادآوری یا تصمیم گیری
  • اشکال در خواب، بیداری در صبح زود یا پر خوابی
  • تغییر در اشتها و/یا وزن
  • افکار مرگ یا خودکشی، یا اقدام به خودکشی
  • درد، سردرد، گرفتگی، یا مشکلات گوارشی بدون وجود علت جسمی روشن که به درمان پاسخ نمی دهد

هر کسی که افسرده شده باشد، لزوما تمام علائم فوق را تجربه نمی کند. در برخی از افراد تنها چند علامت دیده می شود، در حالی که برخی دیگر دچار بیشتر این علائم می شوند. برای تشخیص ابتلا به افسردگی اساسی چند علامت مداوم همراه با خلق گرفته باید در فرد دیده شود. اما افرادی که دچار تنها برخی از علائم هستند، ممکن است به درمان افسردگی زیرنشانگان (subsyndromal) نیاز داشته باشند. شدت و تکرار علائم و طول مدت علائم در هر فرد و نوع خاص بیماری وی متفاوت است. علائم بسته به مرحله بیماری نیز متفاوت خواهد بود. 

افسردگی یکی از شایع‎ترین اختلالات روانی در ایالات متحده است. پژوهش های حاضر نشان می دهد که افسردگی در اثر ترکیبی از عوامل ژنتیکی، بیولوژیکی، محیطی و روانی ایجاد می شود.

افسردگی، حتی موارد شدید آن، قابل درمان است. هرچه درمان سریع تر آغاز شود، موثرتر است. افسردگی معمولا با دارو، روان درمانی یا ترکیبی از هر دو درمان می شود. چنانچه این درمان ها علائم را کاهش ندهند، درمان الکتروشوک (ECT) و سایر روش های تحریک مغزی می توانند از گزینه های قابل بررسی باشند.  

نکته: هیچ دو نفری به یک شکل دچار افسردگی نمی شوند و هیچ درمان یکسانی برای همه افراد وجود ندارد. برای یافتن بهترین روش درمانی برای فرد به مقداری آزمون و خطا نیاز است.

دارودرمانی:

برای درمان افسردگی از داروهای ضد افسردگی استفاده می شود. این داورها می توانند به مغز کمک کنند تا از برخی مواد شیمیایی کنترل کننده خلق و خو یا استرس بهتر استفاده کند. پیش از یافتن دارویی که بتواند علائم را بهبود دهد و عوارض جانبی قابل مدیریتی داشته باشد، ممکن است امتحان چند داروی ضد افسردگی لازم باشد. در این موارد معمولا استفاده از دارویی که پیش از این برای شما یا یکی از بستگان نزدیک مفید بوده باشد، در نظر گرفته می شود. 

اثربخشی داروهای ضد افسردگی معمولا 2 تا 4 هفته زمان می برد و معمولا علائمی مانند اشکال در تمرکز، اشتها و خواب زودتر از خلق و خو بهبود می یابند. بنابراین پیش از نتیجه گیری در مورد اثربخشی یک دارو باید به آن شانسی داد. در صورتی که شروع به مصرف داروهای ضدافسردگی کرده اید، بدون کمک پزشک مصرف آن را قطع نکنید. گاهی برخی از بیمارانی که از این داروها استفاده می کنند، پس از احساس بهبودی نسبی به صورت سرخود مصرف دارو را قطع می کنند. در این حالت افسردگی عود می کند. زمانی که شما و پزشکتان تصمیم به قطع دارو بگیرید، که معمولا پس از یک دوره 6 تا 12 ماهه است، پزشک به شما در کاهش ایمن و تدریجی دوز دارو کمک می کند. قطع ناگهانی دارو موجب بروز علائم قطع مصرف دارو می شود. 

توجه: در بعضی موارد، کودکان، نوجوانان و جوانان زیر ۲۵ سال با شروع مصرف داروهای ضدافسردگی به خصوص در چند هفته اول شروع مصرف یا تغییر دوز دارو، دچار افزایش افکار یا رفتارهای خودکشی می شوند. اداره غذا و داروی ایالات متحده (FDA) هشدار می دهد که بیماران مصرف کننده داروهای ضد افسردگی در تمام سنین، به خصوص در طی چند هفته اول درمان، باید از نزدیک تحت نظر و مراقبت اطرافیان قرار گیرند.

چنانچه داروی ضد افسردگی برای شما تجویز شده است و باردار هستید، در حال اقدام برای بارداری هستید، یا در دوران شیردهی قرار دارید با پزشک خود درباره عوارض مصرف دارو برای سلامت خود، جنین یا نوزاد صحبت کنید. 

ممکن است درباره یک دارو گیاهی تحت عنوان سنت جان وارت (St. John’s wort) شنیده باشید. اگر چه محصول گیاهی شناخته شده ای است، FDA مصرف آن را به عنوان یک داروی بدون نسخه یا تجویزی برای درمان افسردگی تایید نکرده و در مورد اثربخشی و ایمنی آن نگرانی های زیادی وجود دارد (این دارو هرگز نباید همراه با داروهای ضد افسردگی تجویز شود). پیش از مشورت با پزشک خود این دارو را مصرف نکنید. سایر محصولات طبیعی که به عنوان مکمل های غذایی به فروش می رسند، از جمله اسیدهای چرب امگا 3 و S-adenosylmethionine (SAMe)، تحت مطالعه هستند اما هنوز اثربخشی و ایمنی آنها ثابت نشده است. 

روان درماني:

چندین نوع از روان درمانی (درمان از طریق گفتگو (Talk therapy) یا در فرم عمومی تر، مشاوره) می توانند به افراد مبتلا به افسردگی کمک کنند. نمونه هایی از رویکردهای مبتنی بر شواهد مختص درمان افسردگی عبارتند از: رفتار درمانی شناختی (CBT)، درمان بین فردی (IPT) و درمان حل مسئله (problem-solving therapy)

درمان های تحریک مغزی:

چنانچه داروها قادر به کاهش نشانه های افسردگی نباشند، درمان الکتروشوک (ECT) می تواند یکی از گزینه های قابل بررسی باشد. بر اساس آخرین تحقیقات:

  • ECT می تواند راه حلی برای افرادی باشد که دچار افسردگی شدید هستند و با سایر روش های درمانی بهبود نیافته اند.
  • درمان الکتروشوک می تواند درمان موثری برای افسردگی باشد. در بعضی موارد شدید که به پاسخ سریعی نیاز است و از داروها نمی توان استفاده کرد، ECT حتی می تواند به عنوان مداخله اصلی به کار رود. 
  • این روش درمانی که زمانی با بستری بیمار همراه بود، امروزه به شکل سرپایی نیز انجام می شود. درمان در چند جلسه، معمولا سه بار در هفته به مدت دو تا چهار هفته انجام می شود. 
  • ECT می تواند موجب بروز برخی عوارض جانبی مانند گیجی، از خود بی خود شدن و از دست رفتن حافظه شود. معمولا این دسته عوارض کوتاه مدت هستند اما گاهی اشکال در حافظه بیشتر طول می کشد و گاهی تا چند ماه پس از درمان ادامه می یابد. پیشرفت در دستگاه ها و روش های ECT، از آن روشی ایمن و موثر برای اکثریت قریب به اتفاق بیماران ساخته است. قبل از دادن رضایت آگاهانه برای انجام ECT، با پزشک خود درباره مزایا و خطرات بالقوه این روش درمانی مشورت کنید. 
  • ECT دردناک نیست و شما تکانه های الکتریکی را احساس نخواهید کرد. قبل از شروع ECT، به بیمار بی حسی و شل کننده عضلانی داده می شود. حدود یک ساعت پس از جلسه درمانی که تنها چند دقیقه طول می کشد، بیمار هوشیار و آگاه خواهد بود. 

دیگر روش های جدید تحریک مغزی که برای درمان افسردگی مقاوم به دارو مورد استفاده قرار می گیرند، عبارتند از: تحریک مکرر مغناطیسی مغز (rTMS) و تحریک عصب واگ (VNS). سایر انواع درمان های تحریک مغزی تحت مطالعه هستند.

چنانچه فکر می کنید دچار افسردگی هستید، با پزشک یا مشاور خود قرار ملاقاتی تعیین کنید. این فرد می تواند یک پزشک عمومی یا متخصص تشخیص و درمان بیماری های سلامت روان باشد. 

فراتر از درمان: کارهایی که می توانید انجام دهید

نکات زیر می توانند در طول درمان افسردگی به شما یا فرد بیمار کمک کنند:

  • سعی کنید فعال باشید و ورزش کنید.
  • برای خود اهداف واقع بینانه ای تعریف کنید.
  • سعی کنید اوقات خود را با افراد دیگری صرف کنید و به یک دوست یا خویشاوند معتمد اعتماد کنید.
  • خود را منزوی نکنید و اجازه دهید دیگران به شما کمک کنند.
  • انتظار داشته باشید که خلق و خوی شما به تدریج بهبود یابند نه بلافاصله.
  • اتخاذ تصمیمات مهم، مانند ازدواج یا طلاق، یا تغییر شغل را به بعد از بهبودی موکول کنید. تصمیمات خود را با فردی که شما را به خوبی می شناسد و دید واقعی تری از شرایط شما دارد، در میان بگذارید.
  • در مورد افسردگی اطلاعات بیشتری کسب کنید. 

در صورتیکه پس از مطالعه موارد فوق به برگزاری یک جلسه مشاوره روانشناسی آنلاین، با یکی از متخصصین مشاور سیمیآروم نیاز دارید، میتوانید از طریق لینک زیر درخواست خود را ثبت نمایید. تمامی اساتید و مشاوران فعال در سیمیآروم از برجسته ترین مشاوران ایران می باشند.

رزرو وقت مشاوره

بازگشت