اسکیزوفرنی (Schizophrenia)

اسکیزوفرنی (Schizophrenia)، شیزوفرنی یا روان گسیختگی یک اختلال روانی شدید و مزمن است که بر افکار، عواطف و رفتار فرد تاثیر می گذارد. به نظر می رسد افراد مبتلا به این اختلال ارتباط خود را با واقعیت از دست می دهند. با وجودی که این اختلال به اندازه سایر اختلالات روانی شایع نیست، اما علائم آن بسیار ناتوان کننده است.

علائم این اختلال معمولا بین سنین ۱۶ تا ۳۰ سالگی شروع می شوند. در موارد نادر، کودکان نیز ممکن است به این اختلال مبتلا می شوند.

علائم بیماری به سه دسته تقسیم می شوند: مثبت، منفی و شناختی.

علائم مثبت:

علائم «مثبت» به مجموعه رفتارهای روان پریشی اطلاق می شود که به طور کلی در افراد سالم مشاهده نمی شود. افرادی که دارای علائم مثبت هستند ممکن است ارتباط خود را با برخی از جنبه های واقعیت از دست بدهند. علائم عبارتند از:

  • هذیان
  • توهم
  • اختلالات تفکر (شیوه های غیرمعمول یا ناکارآمد فکر کردن)
  • اختلالات حرکتی (حرکات تحریک شده بدن)

علائم منفی:

علائم «منفی» با اختلال در رفتارها و عواطف طبیعی همراه است. این علائم عبارتند از:

  • «عاطفه سطحی» (کاهش توانایی بیان احساسات از طریق صورت یا تون صدا)
  • کاهش لذت در زندگی روزمره
  • اشکال در شروع و ادامه فعالیت ها
  • کاهش گفتار

علائم شناختی:

در برخی از بیماران علائم شناختی این اختلال خفیف هستند، اما در عده ای دیگر شدیدتر بروز می کند. بیماران ممکن است متوجه تغییر در حافظه و سایر جنبه های فکری خود شوند. این علائم عبارتند از:

  • «عملکرد اجرایی» ضعیف (توانایی درک اطلاعات و استفاده از آن برای تصمیم گیری)
  • اشکال در تمرکز یا توجه
  • اشکال در «حافظه فعال» (توانایی استفاده از اطلاعات بلافاصله پس از یادگیری آن)

عوامل متعددی در خطر ابتلا به این اختلال نقش دارند:

ژن ها و محیط زیست:

دانشمندان مدت هاست به این نتیجه رسیده اند که اسکیزوفرنی در برخی خانواده ها به ارث می رسد. با این حال، ممکن است تمام اعضای خانواده یک فرد مبتلا به این اختلال کاملا سالم باشند یا برعکس فردی که در خانواده ای با چند عضو مبتلا زندگی می کند، خود از نظر ابتلا به این اختلال سالم باشد. 

دانشمندان معتفدند که ژن های زیادی ممکن است خطر ابتلا به اسکیزوفرنی را افزایش دهند اما هیچ ژنی به طور خاص عامل ابتلا به این اختلال نیست. بنابراین هنوز امکان استفاده از اطلاعات ژنتیکی برای پیش بینی احتمال ابتلا به این اختلال وجود ندارد.

دانشمندان بر این باورند که ارتباط بین ژن ها و برخی جنبه های محیط زندگی بیمار در ابتلا به اسکیزوفرنی اهمیت دارند. برخی از عوال محیطی عبارتند از:

  • قرار گرفتن در معرض ویروس ها
  • سوء تغذیه قبل از تولد
  • مشکلات هنگام تولد
  • عوامل روانی اجتماعی

شیمی و ساختار متفاوت مغز:

دانشمندان به این نتیجه رسیده اند که عدم تعادل در واکنش های شیمیایی پیچیده و مرتبط مغز شامل انتقال دهنده های عصبی (موادی که سلول های مغز برای برقراری ارتباط با یکدیگر از آن بهره می گیرند) دوپامین و گلوتامات و احتمالا برخی دیگر در ابتلا به این اختلال نقش دارند.

برخی از کارشناسان نیز بر این باورند که وجود برخی مشکلات در هنگام رشد مغز در دوره جنینی ممکن است به ارتباطات مغزی معیوب منجر شود. در عین حال، مغز در دوران بلوغ با تغییرات زیادی و به رو می شود و این تغییرات می توانند محرکی برای بروز علائم روان پریشی در افرادی باشند که به علت تفاوت های ژنتیکی یا مغزی در برابر این اختلال آسیب پذیر هستند.

از آنجا که علل ابتلا به این اختلال هنوز ناشناخته هستند، درمان بر حذف نشانه های بیماری تمرکز می کند. روش های درمانی عبارتند از:

داروهای ضد روانپریشی (Antipsychotic):

داروهای ضد روانپریشی معمولا به صورت قرص یا مایع به صورت روزانه مصرف می شوند. برخی از داروهای ضد روانپزشکی تزریقی هستند که یک یا دو بار در ماه مصرف می شوند. بعضی از افراد با شروع دارودرمانی دچار عوارض جانبی می شوند، اما این عوارض پس از چند روز از بین می روند. بیمار و روانپزشک می توانند در همکاری با هم بهترین دارو یا ترکیب دارویی و دوز صحیح آن را بیابند. 

درمان های روانی اجتماعی (Psychosocial treatments):

این درمان ها پس از یافتن داروی مناسب موثر هستند. یادگیری و استفاده از مهارت های مقابله ای برای برخورد با چالش های روزمره افراد مبتلا به اسکیزوفرنی، به این بیماران در پیگیری اهداف زندگی خود مانند ادامه تحصیل و کار کمک می کند. احتمال عود اختلال و بستری در افرادی که به طور منظم در درمان روانی اجتماعی مشارکت دارند، کمتر است.

مراقبت های تخصصی هماهنگ (CSC):

این مدل درمانی ترکیبی از دارو، درمان های روانی اجتماعی، مدیریت مورد، دخالت خانواده و حمایت های آموزشی و شغلی است که هدف آنها کاهش نشانه ها و بهبود کیفیت زندگی بیمار است. پروژه تحقیقاتی بهبودی پس از اولین اپیزود اسکیزوفرنی (RAISE)، به دنبال تغییر مسیر و پیش آگهی اسکیزوفرنی از طریق مراقبت های ویژه درمانی در مراحل اولیه اختلال است. RAISE به دنبال کاهش احتمال ناتوانی درازمدت در افراد مبتلا به این اختلال است و به آنها در رسیدن به یک زندگی مولد و مستقل کمک می کند.

چگونه می توانم به فرد مبتلا به این اختلال کمک کنم؟

مراقبت و حمایت از فرد مبتلا می تواند سخت باشد. آگاهی از نحوه پاسخ دادن به اظهارات عجیب و غریب یا کاملا نادرست چنین فردی دشوار است. ذکر این نکته ضروری است که اسکیزوفرنی یک بیماری بیولوژیکی است.

از طرق زیر می تواند به عزیزان خود کمک کنید:

  • پیگیر شروع درمان باشید و او را به ماندن در دوره درمانی تشویق کنید.
  • به یاد داشته باشید که اعتقادات و توهمات بیمار برای او بسیار واقعی است.
  • به او بگویید که تصدیق می کنید که هر کس حق دارد همه چیز را به شیوه خود ببیند.
  • با او با احترام و مهربان برخورد کنید اما رفتارهای خطرناک و نامناسب وی را تحمل نکنید.
  • به دنبال گروه های پشتیبانی در منطقه خود بگردید.

در صورتیکه پس از مطالعه موارد فوق به برگزاری یک جلسه مشاوره روانشناسی آنلاین، با یکی از متخصصین مشاور سیمیآروم نیاز دارید، میتوانید از طریق لینک زیر درخواست خود را ثبت نمایید. تمامی اساتید و مشاوران فعال در سیمیآروم از برجسته ترین مشاوران ایران می باشند.

رزرو وقت مشاوره

بازگشت