اختلال طیف اوتیسم (ASD)

اختلال طیف اوتیسم (ASD) یک اختلال رشدی است که بر ارتباط و رفتار بیمار تاثیر می گذارد. اگر چه اوتیسم ممکن است در هر سنی تشخیص داده شود، اما از آن به اختلال رشد یاد شده است زیرا علائم آن عموما در دو سال اول عمر ظاهر می شود.

بر اساس راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-5)، راهنمای نوشته شده توسط انجمن روانپزشکی آمریکا که برای تشخیص اختلالات روانی مورد استفاده قرار می گیرد، افراد مبتلا به این اختلال دچار عوارض زیر هستند:

  • اشکال در ارتباط و تعامل با دیگران
  • علایق محدود و رفتارهای تکراری
  • علائمی که به توانایی فرد برای عملکرد درست در مدرسه، کار و سایر حوزه های زندگی آسیب می رسانند

اوتیسم به عنوان یک اختلال «طیفی» شناخته می شود، زیرا در نوع و شدت علائمی که افراد تجربه می کنند، تفاوت های زیادی وجود دارد. این اختلال در همه گروه های قومی، نژادی و اقتصادی رخ می دهد. اگر چه ASD اختلالی مادام العمر است،  اما برخی درمان ها و خدمات می توانند علائم فرد و توانایی عملکرد وی را بهبود ببخشند. آکادمی طب اطفال آمریکا توصیه می کند که تمام کودکان از نظر ابتلا به اوتیسم غربالگری شوند. تمامی والدین باید درباره غربالگری یا معاینه اوتیسم با پزشک فرزند خود صحبت کنند. 

افراد مبتلا به این اختلال در برقراری ارتباط و تعامل اجتماعی دچار اشکال هستند، به چیزهای محدودی علاقه دارند و رفتارهای تکراری انجام می دهند. فهرست زیر برخی از رفتارهای مشاهده شده در افراد مبتلا به این اختلال را به عنوان مثال آورده است. تمام افراد مبتلا همه این رفتارها را از خود بروز نمی دهند، اما اغلب بیماران بیشتر این رفتارها را انجام می دهند. 

رفتارهای ارتباطی/تعامل اجتماعی ممکن است شامل موارد زیر باشند:

  • تماس چشمی کم یا محدود
  • تمایل به نگاه نکردن و گوش ندادن به مردم
  • به ندرت با اشاره کردن یا نشان دادن چیزها به سایرین احساس لذت از چیزی را با دیگران به اشتراک می گذارند.
  • عدم پاسخگویی یا دیر پاسخ دادن به صدا زدن نام بیمار یا دیگر تلاش های کلامی برای جلب توجه وی
  • اشکال در رد و بدن کردن مکالمه
  • پر حرفی کردن درباره موضوع مورد علاقه خود بدون توجه به عدم علاقه سایرین به موضوع مکالمه یا ندادن فرصت به آنها برای پاسخ گویی
  • انجام حرکات و اشارات یا وجود حالت هایی در چهره که با کلام گفته شده مطابقت ندارد
  • لحن غیر معمول مانند آواز خواندن یا لحن یک نواخت و روباتی
  • اشکال در درک دیدگاه های دیگران یا ناتوانی در پیش بینی یا درک اعمال سایرین

رفتارهای محدود/تکرار شونده ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • تکرار رفتارهای خاص یا داشتن رفتارهای غیر معمول. به عنوان مثال، بازتاب لغات، رفتاری تحت عنوان اکولالیا (echolalia)
  • علاقه طولانی به موضوعات خاص، مانند اعداد، جزئیات یا حقایق
  • علاقه کاملا متمرکز به اشیاء در حال حرکت یا بخش هایی از اشیاء
  • ناراحت شدن از تغییرات جزئی در روال معمول
  • حساسیت بیشتر نسبت به سایر افراد نسبت به ورودی های حسی مانند نور، سر و صدا، لباس و یا درجه حرارت

همچنین افراد مبتلا به اختلال طیف اوتیسم ممکن است دچار اشکال در خواب و تحریک پذیری شوند. اگرچه افراد مبتلا به این طیف اختلالات چالش های فراوانی را تجربه می کنند، اما ممکن است دارای نقاط قوت زیادی نیز باشند. از جمله:

  • توانایی یادگیری چیزها به صورت جزئی و به یاد آوردن اطلاعات برای مدت زمان طولانی
  • یادگیری بصری و شنوایی بالا
  • مهارت در ریاضیات، علم، موسیقی، و یا هنر

در حالی که دانشمندان علل دقیق ابتلا به اختلال طیف اوتیسم را نمی دانند، اما تحقیقات نشان می دهد که ژن ها می توانند در همکاری با عوامل محیطی بر روی رشد کودک به نحوی تاثیر بگذارند که منجر به ابتلا به این طیف اختلالات شود. اگر چه دانشمندان هنوز به دنبال درک ابتلای بعضی از افراد به این اختلال هستند، برخی از عوامل خطر عبارتند از:

  • ابتلای یک خواهر یا برادر به اختلال طیف اوتیسم
  • داشتن پدر و مادر مسن
  • ابتلا به بیماری های ژنتیکی خاص؛ افراد مبتلا به بیماری هایی مانند سندرم داون، سندرم X شکننده و سندرم رت (Rett) بیشتر از دیگران در معرض ابتلا به این اختلال قرار دارند
  • وزن هنگام تولد بسیار پایین

پزشکان با نگاه کردن به رفتار و رشد فرد ابتلا به اختلال طیف اوتیسم را تشخیص می دهند. معمولا این طیف اختلالات در سن دو سالگی با اطمینان بالا قابل تشخیص هستند. انجام غربالگری به موقع برای رسیدن به تشخیص و شروع هر چه سریع تر درمان، برای افرادی که از این نظر دچار نگرانی هستند اهمیت زیادی دارد. 

تشخیص در کودکان کم سن و سال:

تشخیص در کودکان کم سن و سال اغلب یک فرآیند دو مرحله ای را طی می کند:

مرحله ۱: غربالگری عمومی رشد در طول معاینات کودک

تمام کودکان باید توسط پزشک اطفال مورد معاینه کامل قرار گیرند. آکادمی طب اطفال آمریکا توصیه می کند که تمام کودکان باید از نظر تاخیر در رشد در سنین 9، 18 و 24 یا 30 ماهگی و به خصوص از نظر ابتلا به اوتیسم در سنین 18 و 24 ماهگی تحت معاینات غربالگری قرار گیرند. در صورتی که کودک در معرض خطر بالایی از نظر ابتلا به اختلال طیف اوتیسم یا دیگر مشکلات رشد قرار داشته باشد، به غربالگری های بیشتری نیاز است. کودکانی که در معرض خطر بیشتر قرار دارند عبارتند از

  • کودکانی که یکی از اعضای خانواده آنها به اوتیسم مبتلا است،
  • دچار برخی رفتارهای اوتیسمی هستند،
  • والدین مسنی دارند،
  • دچار برخی بیماری های ژنتیکی هستند
  • یا با وزن پایینی به دنیا آمده اند. 

تجربیات و نگرانی های والدین در پروسه غربالگری کودکان کم سن و سال بسیار مهم است. گاهی اوقات پزشک از والدین سوالاتی را در مورد رفتارهای کودک می پرسد و این پاسخ ها را با اطلاعات حاصل از ابزارهای غربالگری اختلال طیف اوتیسم و مشاهدات خود از کودک ترکیب می کند. 

چنانچه در این پروسه غربالگری نشانه هایی از مشکلاتی در رشد در کودک دیده شود، بیمار به ارزیابی مرحله دوم ارجاع داده می شود. 

مرحله ۲: ارزیابی های بیشتر

ارزیابی دوم توسط تیمی از پزشکان و سایر متخصصان حوزه بهداشت انجام می شود که در تشخیص اختلال طیف اوتیسم تجربه دارند.

این تیم ممکن است شامل متخصصان زیر باشد:

  • متخصص اطفال در حوزه رشد؛ پزشکی که آموزش ویژه ای در زمینه رشد کودکان دیده است
  • روانپزشک و/یا روانشناس کودک؛ پزشکی که در رشد مغز و رفتارهای کودک دوره دیده است.
  • متخصص نوروسایکولوژی؛ پزشکی که بر ارزیابی، تشخیص و درمان اختلالات عصبی، پزشکی و رشد عصبی تمرکز دارد.
  • پاتولوژیست گفتاری؛ متخصصی که آموزش های ویژه ای در زمینه مشکلات ارتباطی دیده است.

در معاینات موارد زیر بررسی می شوند:

  • سطح شناختی یا مهارت های فکری
  • توانایی های زبانی
  • مهارت های متناسب با سن برای انجام فعالیت های روزانه به طور مستقل، مانند غذا خوردن، لباس پوشیدن و حمام کردن

از آنجا که ASD اختلال پیچیده ای است که گاهی همراه با سایر بیماری ها یا اختلالات یادگیری رخ می دهد، ارزیابی جامع ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • آزمایش خون
  • تست شنوایی

نتیجه ارزیابی منجر به تشخیص رسمی و توصیه هایی برای درمان خواهد شد.

تشخیص در کودکان و نوجوانان بزرگتر:

علائم این اختلال در کودکان و نوجوانان بزرگی که به مدرسه می روند اغلب در ابتدا توسط والدین و معلمان تشخیص داده می شود و سپس توسط تیم آموزشی ویژه مدرسه ارزیابی می شود. تیم مدرسه ارزیابی اولیه را انجام خواهد داد و سپس این کودکان را به پزشک عمومی یا پزشک ماهر در تشخیص اختلال طیف اوتیسم ارجاع می دهند. 

والدین می توانند با این متخصصان درباره مشکلات اجتماعی کودک خود، از جمله اشکال در ارتباطات ظریف صحبت کنند. مسائل مربوط به ارتباطات ظریف ممکن است شامل اشکال در درک لحن صدا، حالات صورت یا زبان بدن باشد. کودکان و نوجوانان بزرگ تر ممکن است در درک استعاره ها، طنز یا هجو مشکل داشته باشند. والدین نیز ممکن است دریابند که فرزندشان در دوستیابی با همسالان خود مشکل دارد.

تشخیص در بزرگسالان:

تشخیص اختلال طیف اوتیسم در بزرگسالان اغلب دشوارتر از تشخیص آن در کودکان است. در بزرگسالان، برخی از علائم این اختلال ممکن است با علائم سایر اختلالات سلامت روان مانند اختلال اضطراب یا اختلال نقص توجه/بیش فعالی (ADHD) همپوشانی داشته باشد.

بزرگسالانی که دچار علائم و نشانه های این اختلال هستند باید با پزشک صحبت کنند و برای غربالگری ارجاع داده شوند. در حالی که تست های غربالگری اختلال طیف اوتیسم در بزرگسالان همچنان در حال اصلاح و به روز رسانی است، بزرگسالان باید به نوروسایکولوژیست، روانپزشک یا روانشناس ماهر در تشخیص این اختلال ارجاع داده شوند. این متخصص مسائل زیر را در بیمار بررسی می کنند:

  • تعامل اجتماعی و چالش های ارتباطی
  • مسائل حسی
  • رفتارهای تکراری
  • علایق محدود

اطلاعات مربوط به روند رشد بالغین می تواند به تشخیص دقیق کمک کند، بنابراین ارزیابی این اختلال ممکن است شامل صحبت با والدین یا سایر اعضای خانواده نیز شود.

تشخیص صحیح این اختلال در بزرگسالان می تواند به فرد در درک چرایی مشکلات پیشین، شناسایی نقات قوت و دریافت کمک مناسب کمک کند. در حال حاضر مطالعاتی در حال انجام است که به تعیین انواع خدمات و پشتیبانی های مفید برای بهبود عملکرد و ادغام اجتماعی جوانان و بزرگسالان مبتلا به این اختلال کمک می کنند.

تغییرات در تشخیص اختلال طیف اوتیسم:

در سال 2013 نسخه تجدید نظر شده راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM) منتشر شد. در این راهنما نحوه طبقه بندی و تشخیص اوتیسم تغییر کرده است. با استفاده از نسخه قبلی DSM، امکان تشخیص یکی از چند بیماری جداگانه زیر در افراد وجود داشت:

  • اختلال اوتیسم
  • سندرم آسپرگر (Asperger’s’ syndrome)
  • اختلال نافذ رشد غیر طبقه بندی شده (PDD-NOS)

در نسخه تجدید نظر شده فعلی (DSM-5)، این بیماری های جداگانه در یک بیماری تحت عنوان «اختلال طیف اوتیسم» ترکیب شده اند. برای مثال، با استفاده از DSM-5، در صورتی که پیش از این عنوان ابتلا به سندرم آسپرگر به برخی افراد اطلاق می شد، در حال حاضر عنوان ابتلا به اختلال طیف اوتیسم برای آنها استفاده می شود. اگرچه تشخیص رسمی ASD تغییر کرده است، هیچ اشکالی در ادامه استفاده از اصطلاحاتی مانند سندرم آسپرگر برای توصیف خود یا گروه همسالان وجود ندارد.

درمان اوتیسم باید به محض تشخیص بیماری آغاز شود. درمان زودهنگام این اختلال اهمیت زیادی دارد زیرا ارائه مراقبت های صحیح می تواند چالش های فرد را کاهش دهد و در یادگیری مهارت های جدید و بهره گیری از توانمندی های فردی به بیمار کمک کند. 

طیف گسترده مسائل پیش روی افراد مبتلا به این اختلال به این معنی است که چیزی تحت عنوان بهترین روش درمانی برای تمام مبتلایان به آن وجود ندارد. همکاری نزدیک با پزشک یا متخصص مراقبت های بهداشتی بخش مهمی از یافتن برنامه درمانی مناسب برای بیمار است.

دارودرمانی:

پزشک ممکن است از داروها برای درمان بعضی از علائم رایج در این اختلال استفاده کند. با استفاده از دارو، فرد مبتلا ممکن است مشکلات کمتری را در ارتباط با نشانه های زیر تجربه کند:

  • تحریک پذیری
  • خشونت
  • رفتار تکراری
  • بیش فعالی
  • مشکلات توجه
  • اضطراب و افسردگی

درمان رفتاری، روانشناختی و آموزشی:

افراد مبتلا به اختلال طیف اوتیسم ممکن است به پزشکانی ارجاع داده شوند که در ارائه مداخلات رفتاری، روانشناختی، آموزشی و یا خدمات آموزش مهارتی تخصص دارند. این برنامه ها به طور معمول بسیار ساختار یافته و جامع هستند و ممکن است والدین، خواهر و برادر و سایر اعضای خانواده را نیز شامل شود. این برنامه ها به طرق زیر به افرادی که دچار اوتیسم هستند کمک می کنند:

  • یادگیری مهارت های لازم برای زندگی مستقل
  • کاهش رفتارهای چالش برانگیز
  • بهبود یا بهره گیری از نقاط قوت
  • یادگیری مهارت های اجتماعی، ارتباطی و زبان

سایر منابع:

برنامه های خدمات اجتماعی و منابع دیگری نیز وجود دارد که می توانند به افراد مبتلا به این اختلال کمک کنند. در ادامه چند نکته برای یافتن این خدمات ارائه می شود:

  • برای اطلاع از برنامه های ویژه برای این دسته بیماران، با پزشک، بخش بهداشت منطقه خود، مدرسه یا گروه حمایت از اوتیسم تماس بگیرید.
  • در منطقه سکونت خود یک گروه حمایت از اوتیسم بیابید. به اشتراک گذاری اطلاعات و تجربیات می تواند به افراد مبتلا به این اختلال و/یا مراقبین آنها جهت بررسی گزینه های درمان و برنامه های مرتبط با اوتیسم کمک کند.
  • مکالمات و جلسات خود را با ارائه دهندگان خدمات درمانی و معلمان ضبط کنید. این اطلاعات در زمان تصمیم گیری درباره برنامه های مناسب بر اساس نیازهای بیمار مفید خواهد بود.
  • یک کپی از گزارشات و معاینات پزشکان نگه دارید. این اطلاعات می توانند برای ثبت نام در برنامه های خاص مفید باشند. 

در صورتیکه پس از مطالعه موارد فوق به برگزاری یک جلسه مشاوره روانشناسی آنلاین، با یکی از متخصصین مشاور سیمیآروم نیاز دارید، میتوانید از طریق لینک زیر درخواست خود را ثبت نمایید. تمامی اساتید و مشاوران فعال در سیمیآروم از برجسته ترین مشاوران ایران می باشند.

رزرو وقت مشاوره

بازگشت