اختلال شخصیت مرزی (Borderline Personality Disorder)

اختلال شخصیت مرزی یک بیماری روحی است که با یک الگوی جبری از روحیات، خود-انگاره و رفتار متغیر مشخص می شود. این علائم اغلب منجر به شکل گیری اعمال جبری و اشکال در روابط فردی می شود. افراد مبتلا به این اختلال ممکن است دچار دوره های شدید خشم، افسردگی و اضطراب شوند که از چند ساعت تا چند روز می تواند ادامه یابد.

افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی ممکن است دچار نوسانات خلقی شوند و در مورد تصویرشان از خود و نقششان در جهان دچار تردید شوند. در نتیجه، علایق و ارزش های آنها به سرعت تغییر می کند. 

این افراد همه چیز را به صورت افراط و تفریط، کاملا خوب یا کاملا بد، می بینند. نظر آنها نسبت به سایرین می تواند به سرعت تغییر کند. کسی که تا دیروز به عنوان دوست دیده می شود ممکن است امروز دشمن یا خائن دیده شود. این احساسات در حال تغییر می توانند موجب شکنندگی و ناپایداری روابط شوند. 

دیگر علائم این اختلال عبارتند از:

  • تلاش برای جلوگیری از طرد شدگی واقعی یا خیالی، از جمله ایجاد ارتباط صمیمی سریع (جسمی یا احساسی) و یا قطع ارتباط با کسی که احتمال طرد شدن از سوی وی می رود
  • الگوی روابط شدید و ناپایدار با خانواده، دوستان و عزیزان، که اغلب از منتهای نزدیکی و عشق (ایده آل سازی) به منتهای نفرت و خشم (بی ارزش سازی) می رسد.
  • خود انگاره ناپایدار و تحریف شده
  • رفتارهای تکانشی و غالبا خطرناک مانند هدر دادن هزینه ها، تماس جنسی ناامن، سوء مصرف مواد، رانندگی بی پروا و غذا خوردن افراطی.توجه: اگر این رفتارها عمدتا در طول دوره نوسان خلقی یا انرژی رخ دهند، ممکن است نشانه هایی از اختلال خلقی و نه اختلال شخصیت مرزی باشند.
  • رفتارهای آسیب رسان به خود، مانند ایراد جرح به بدن
  • افکار مداوم در مورد رفتارهای خودکشی یا تهدیدآمیز
  • حالت های شدید و بسیار متغیر خلقی، که هر دوره چند ساعت تا چند روز طول می کشند
  • احساس مزمن خلا
  • خشم ناخوشایند و شدید یا اشکال در کنترل خشم
  • دشواری در اعتماد کردن، که گاهی اوقات با ترس غیر منطقی از اهداف دیگران همراه است
  • احساس جدایی، از قبیل احساس بریدگی از خود، دیدن خود خارج از بدن یا احساسات غیر واقعی
  • تمام افرادی که دچار اختلال شخصیت مرزی هستند دچار علائم نمی شوند. عده ای دیگر تنها دچار برخی از علائم می شوند و برخی دیگر بسیاری از علائم را تجربه می کنند. ممکن است علائم در اثر رویدادهای ظاهرا عادی شروع شوند. برای مثال فرد مبتلا ممکن است در اثر جدایی کوتاه مدت از عزیزان یا دوستان خود مثلا برای مسافرت های کاری دچار خشم و ناراحتی شود. شدت و فراوانی علائم و طول مدت علائم به فرد و بیماری وی بستگی دارد.

علت ابتلا به اختلال شخصیت مرزی هنوز روشن نیست، اما تحقیقات نشان می دهد که ژنتیک، ساختار و عملکرد مغز و عوامل محیطی، فرهنگی و اجتماعی نقش مهمی در این بیماری دارند و یا ممکن است ریسک ابتلا به این اختلال را افزایش دهند.

سابقه خانوادگی:

افرادی که دارای سابقه ابتلا به این اختلال در یکی از اعضای نزدیک خانواده مانند یک والد یا خواهر و برادر هستند ممکن است در معرض خطر بیشتری از نظر ابتلا به اختلال شخصیت مرزی باشند.

عوامل مغزی:

مطالعات نشان می دهند که افراد مبتلا به این اختلال ممکن است دچار تغییرات ساختاری و عملکردی در مغز، به خصوص در مناطقی شوند که کنترل رفتارهای عاطفی و تکانشی را بر عهده دارد. اما عاملیت این عوامل در ابتلا به اختلال یا ایجاد شدن آنها در اثر اختلال مشخص نیست. 

عوامل محیطی، فرهنگی و اجتماعی:

بسیاری از افراد مبتلا به این اختلال تجربه حوادث تروماتیک زندگی مانند سواستفاده، طرد شدن یا مورد آزار قرار گرفتن در دوره کودکی را گزارش کرده اند. برخی دیگر در معرض روابط ناپایدار، نامعتبر و درگیری های خصمانه قرار داشته اند.

اگر چه این عوامل ممکن است ریسک ابتلا به اختلال را در بیمار افزایش دهند، اما به این معنا نیست که باعث بروز آن در فرد می شوند. به همین ترتیب، افرادی که فاقد عوامل خطر ابتلا به این اختلال هستند، ممکن است به آن دچار شوند. 

در گذشته درمان اختلال شخصیت مرزی دشوار دیده می شد. اما امروزه با استفاده از درمان های جدیدتر و مبتنی بر شواهد بسیاری از افراد مبتلا، علائم کمتر و خفیف تر را در عین بهبود کیفیت زندگی خود تجربه می کنند. دریافت درمان تخصصی مبتنی بر شواهد از سوی یک فرد متخصص اهمیت زیادی در بهبود این بیماران دارد. سایر انواع درمان ها، یا درمان های ارائه شده توسط پزشک یا درمانگری که به خوبی آموزش ندیده اند، نمی توانند برای بیمار نفعی داشته باشند. 

عوامل زیادی در مدت زمان لازم برای بهبودی علائم از زمان شروع درمان تاثیر دارند. بنابراین صبوری بیمار و عزیزان او و دریافت حمایت لازم در طول درمان اهمیت زیادی دارد. 

تست ها و تشخیص:

یک متخصص سلامت روان مجاز مانند یک روانپزشک، روانشناس یا مددکار اجتماعی بالینی متخصص در تشخیص و درمانی اختلالات روانی، می توانند به روش های زیر این اختلال را تشخیص دهد:

  • انجام یک مصاحبه جامع، شامل صحبت در مورد علائم
  • انجام معاینه پزشکی جامع و دقیق که به حذف دیگر علل احتمالی علائم کمک می کند. 
  • بررسی سابقه پزشکی بستگان شامل سابقه بیماری های روانی

اختلال شخصیت مرزی اغلب همراه با سایر اختلالات روانی رخ می دهد. همایندی اختلالات می تواند تشخیص و درمان این اختلال را دشوار سازد، به خصوص اگر علائم یک بیماری دیگر با علائم این اختلال همپوشانی داشته باشد. برای مثال فرد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی به احتمال زیاد علائم افسردگی، اختلال دو قطبی، اختلالات اضطرابی و اختلالات سومصرف مواد مخدر یا اختلالات خوردن را نیز تجربه خواهد کرد.

تعهد به پیگیری درمان:

تحقیقات نشان می دهند که افراد مبتلا به این اختلال که درمان کافی دریافت نمی کنند:

  • بیشتر در معرض ابتلا به دیگر بیماری های روانی و پزشکی مزمن قرار دارند.
  • کمتر احتمال دارد که گزینه های سبک زندگی سالم را انتخاب کنند.

اختلال شخصیت مرزی با نرخ بالایی از آسیب به خود و رفتارهای خودکشی نسبت به دیگر افراد همراه است.

بیمارانی که به وارد کردن آسیب به خود فکر می کنند یا در تلاش برای خودکشی هستند، به کمک فوری نیاز دارند. درمان های توصیف شده در این بخش تنها بخشی از گزینه های موجود برای کمک به فرد بیمار هستند.

روان درمانی:

روان درمانی اولین گزینه درمانی برای افراد مبتلا به این اختلال است. درمانگر می تواند درمان یک به یک را بین درمانگر و بیمار یا درمان در محیط گروهی را ارائه دهد. جلسه گروهی با رهبری درمانگر نیز می توانند به این بیماران نحوه تعامل با دیگران و ابراز خویشتن را به صورت موثر آموزش دهد.

همراهی بیمار با درمانگر و اعتماد به وی اهمیت دارد. اما ماهیت ذاتی این اختلال حفظ یک رابطه راحت و مبتنی بر اعتماد بین بیمار و درمانگر را دشوار می کند.

دو مثال از روش های روان درمانی مورد استفاده برای درمان اختلال شخصیت مرزی عبارتند از:

-رفتار درمانی دیالکتیکی (DBT):

این نوع درمان برای افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی طراحی شده است. DBT از مفاهیم ذهن آگاهی (mindfulness) و پذیرش، آگاهی و توجه به وضعیت کنونی و وضعیت عاطفی استفاده می کند. DBT همچنین مهارت هایی را می آموزد که به موارد زیر کمک می کنند:

  • کنترل احساسات شدید
  • کاهش رفتارهای خود مخرب
  • بهبود روابط

-رفتار درمانی شناختی (CBT):

این نوع درمان می تواند به افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی در شناسایی و تغییر باورها و رفتارهایی کمک کند که موجب شکل گیری درک نادرست از خود و دیگران و مسائل مربوط به تعامل با دیگران می شوند. همچنین، CBT می تواند به کاهش علائم خلق و خو و اضطراب و کاهش تعداد رفتارهای خودکشی یا خود آسیب رسان کمک کند.

دارودرمانی:

از آنجا که مزایای داروها در درمان این اختلال مشخص نیست، معمولا از این روش به عنوان درمان اولیه استفاده نمی شود. با این حال، در برخی موارد روانپزشک ممکن است داروهایی را برای درمان برخی علائم تجویز کند، علائمی مانند:

  • نوسانات خلقی
  • افسردگی
  • سایر اختلالات روانی همایند

دارو درمانی ممکن است به مراقبت از سوی بیش از یک پزشک متخصص نیاز داشته باشد.

بعضی از داروها می توانند عوارض مختلفی را در افراد مختلف ایجاد کنند. در مورد عوارض مورد انتظار از یک دارو با پزشک خود مشورت کنید.

سایر روش های مراقبت:

برخی از افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی دارای علائم شدید می شوند و به مراقبت های طولانی مدت همراه با بستری در بیمارستان نیاز دارند. برخی دیگر از درمان های سرپایی استفاده می کنند اما هرگز به بستری در بیمارستان و مراقبت های اورژانسی نیاز پیدا نخواهند کرد.

درمان برای پرستاران و اعضای خانواده:

خانواده ها و پرستاران افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی نیز می توانند از درمان سود ببرند. داشتن فردی مبتلا به این اختلال در بستگان می تواند استرس زا باشد و اعضای خانواده و پرستاران ممکن است به صورت غیر عمد به نحوی رفتار کنند که علائم بیمار را تشدید کنند.

برخی از درمان های موجود برای اختلال شخصیت مرزی به حضور اعضای خانواده، پرستاران یا عزیزان در جلسات درمانی نیاز دارند. این نوع درمان به روش های زیر مفید است:

  • آموزش مهارت های درک و حمایت از افراد مبتلا به این اختلال به عزیزان و افراد خانواده
  • تمرکز بر نیازهای اعضای خانواده برای کمک به آنها در درک موانع و استراتژی های مراقبت از افراد مبتلا به این اختلال . اگرچه برای تعیین اثربخشی درمان خانوادگی در این اختلال به تحقیقات بیشتری نیاز است، اما تحقیقات روی سایر اختلالات روانی نشان می دهند که درگیر کردن سایر اعضای خانواده می تواند به درمان بیمار کمک کند.
  • نکاتی برای خانواده و پرستاران:

برای کمک به فردی با این اختلال:

  • حمایت های عاطفی، درک، صبوری و تشویق نقش زیادی دارند. تغییر برای این نوع بیماران دشوار و ترسناک است، اما آنها می تواند با گذشت زمان بهتر شوند.
  • در مورد اختلالات روانی، از جمله اختلال شخصیت مرزی، اطلاعات بیشتری کسب کنید تا بتواند حس او را درک کنید.
  • از عزیز خود که تحت درمان قرار دارد بخواهید در مورد درمان خانوادگی سوال کند.
  • از یک درمانگر برای خودتان مشاوره بگیرید. مشاور نباید همان درمانگری باشد که فرد مبتلا به این اختلال به او مراجعه می کند.

در صورتیکه پس از مطالعه موارد فوق به برگزاری یک جلسه مشاوره روانشناسی آنلاین، با یکی از متخصصین مشاور سیمیآروم نیاز دارید، میتوانید از طریق لینک زیر درخواست خود را ثبت نمایید. تمامی اساتید و مشاوران فعال در سیمیآروم از برجسته ترین مشاوران ایران می باشند.

رزرو وقت مشاوره

بازگشت