اختلالات اضطرابی

اضطراب بخشی طبیعی از زندگی است. افراد ممکن است در برخورد با مشکلات کاری، پیش از شروع آزمون، یا اتخاذ یک تصمیم مهم، دچار اضطراب شوند. اما اختلالات اضطرابی چیزی بیش از یک ترس یا نگرانی موقت هستند. در فردی که دچار این اختلال باشد، اضطراب از بین نمی رود و با گذشت زمان بدتر می شود. این احساسات می توانند در فعالیت های روزمره زندگی مانند عملکرد شغلی، عملکرد تحصیلی و روابط فردی اختلال ایجاد کنند. این نوع اختلالات انواع مختلفی دارند. برخی از آنها عبارتند از، اختلال اضطراب فراگیر، اختلال هراس، و اختلال اضطراب اجتماعی.

اختلال اضطراب فراگیر (Generalized Anxiety Disorder):

افرادی که از اختلال اضطراب فراگیر رنج می برند، ماه ها دچار نگرانی و اضطراب بیش از حد هستند و با علائم متعددی در این رابطه رو به رو هستند.

علائم اختلال اضطراب فراگیر عبارتند از:

  • بی قراری یا احساس اضطراب شدید
  • احساس خستگی مکرر
  • اشکال در تمرکز یا خالی شدن ذهن
  • تحریک پذیری
  • تنش عضلانی
  • دشواری در کنترل نگرانی
  • مشکلات خواب (اشکال در به خواب رفتن، بی قراری در خواب، نارضایتی از کیفیت خواب)

اختلال هراس (Panic Disorder):

افرادی که مبتلا به اختلال هراس هستند، دچار حملات ناخواسته و مکرر دوره های ترس شدید می شوند که با علائمی مانند تپش قلب یا ضربان بالای قلب، تعریق، لرزش یا تکان خوردن، احساسات تنگی نفس، خفگی یا اختناق، و احساس بروز حادثه ای قریب الوقوع همراه است.

علائم اختلال هراس عبارتند از:

    • حملات ناگهانی و مکرر ترس شدید
    • احساس عدم کنترل در طول حمله ترس
    • نگرانی شدید در مورد زمان حمله بعدی
    • ترس یا اجتناب از مکان هایی که سابقا حملات ترس در آنها رخ داده است

اختلال اضطراب اجتماعی (Social Anxiety Disorder):

افراد مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی (یا جمع هراسی) ترس مشخصی از شرایط یا عملکردهای اجتماعی دارند که در آن دچار احساس خجالت زده شدن، مورد قضاوت قرار گرفتن، طرد گشتن یا ترس از ناراحت کردن سایرین می شوند.

نشانه های اختلال اضطراب اجتماعی عبارتند از:

  • احساس اضطراب بیش از حد به دلیل بودن در کنار دیگران و دشواری در حرف زدن با آنان
  • کمرویی در برابر دیگران و نگرانی در مورد تحقیر شدن، خجالت زده شدن، طرد شدن و یا ترس از آزرده کردن دیگران
  • ترس شدید از قضاوت شدن توسط دیگران
  • نگرانی به مدت چند روز یا چند هفته پیش از شروع یک مراسم اجتماعی
  • دوری از مکان هایی که دیگران در آن حضور دارند
  • دشواری در دوستیابی یا حفظ دوستان
  • قرمز شدن، عرق کردن یا لرزیدن در کنار سایر افراد
  • احساس ناخوشی یا تهوع در کنار سایر افراد
  • ارزیابی اختلال اضطراب اغلب با مراجعه به یک مرکز خدمات مراقبتی شروع می شود. برخی از نشانه های بالینی مانند تیروئید بالا یا قند خون پایین، به همراه مصرف برخی داروها می توانند موجب تقلید یا تشدید اختلال اضطراب شوند. انجام یک معاینه سلامت روان جامع نیز ضروری است زیرا طیف اختلالات اضطرابی اغلب با دیگران بیماری ها مانند افسردگی یا اختلال وسواس فکری عملی همراه هستند. 

محققان دریافته اند که عوامل ژنتیکی و محیطی، اغلب در تعامل با یکدیگر، از دلایل بروز این طیف اختلالات هستند. برخی از این عوامل عبارتند از:

  • خجالت، یا مهار رفتاری در دوران کودکی
  • مونث بودن
  • داشتن منابع اقتصادی محدود
  • مطلقه یا بیوه بودن
  • قرار گرفتن در معرض حوادث استرس زا در دوران کودکی و بزرگسالی
  • وجود اختلال اضطراب در نزدیکان خونی
  • سابقه اختلالات روانی در والدین
  • افزایش سطح کورتیزول در بزاق در بعد از ظهر (به ویژه در مورد اختلال اضطراب اجتماعی)

طیف اختلالات اضطرابی به طور کلی با روان درمانی، دارو یا هر دو درمان می شوند.

روان درمانی:

روان درمانی یا «گفتگو درمانی» می توانند به افراد مبتلا به این نوع اختلالات کمک کند. برای اثربخشی بهتر، روان درمانی باید با توجه به اضطراب خاص فرد و نیازهای او هدایت شود. یکی از عوارض رایج روان درمانی، ناراحتی موقت است که فرد با فکر کردن به مواجهه با موقعیت ترس به آن دچار می شود.

رفتار درمانی شناختی (CBT):

رفتار درمانی شناختی نوعی روان درمانی است که می تواند به افراد مبتلا به این نوع اختلالات کمک کند. این شیوه درمانی، طرق مختلف فکر کردن، رفتار کردن و واکنش به موقعیت های مولد ترس و اضراب را به بیماران آموزش می دهد. این روش همچنین به دنبال آموزش مهارت های اجتماعی به بیماران است که برای درمان اختلال اضطراب اجتماعی حیاتی هستند.

دو جزء مستقل CBT که برای درمان اختلال اضطراب اجتماعی مورد استفاده قرار می گیرند عبارتند از: شناخت درمانی و درمان از راه مواجهه. شناخت درمانی بر شناسایی، به چالش کشیدن و سپس خنثی کردن افکار ناخوشایند زمینه ساز اختلالات اضطرابی تمرکز دارد.

درمان از راه مواجهه، بر رو به رو شدن با ترس های زمینه ساز اختلال اضطراب تمرکز دارد. این روش سعی در کمک به بیماران برای شرکت در فعالیت هایی دارد که پیش از این از آنها حذر می کردند. درمان از راه مواجهه همراه با تمرینات آرام سازی و/یا تصویر سازی استفاده می شود. یک مطالعه به روش متاآنالیز مشخص ساخته است که درمان شناختی نسبت به درمان از راه مواجهه در درمان اختلال اضطراب اجتماعی موثرتر است.

CBT ممکن است به صورت فردی یا با گروهی از افراد با مشکلی مشابه انجام گیرد. درمان گروهی به ویژه برای اختلال اضطراب اجتماعی موثر است. اغلب برای شرکت کنندگان تکالیفی تعریف می شود تا در فاصله جلسات آنها را تکمیل کنند.

گروه های حمایتی یا روشهای خود درمانی:

برخی از افراد مبتلا به اختلال اضطراب می توانند از پیوستن به گروه های خودیار یا حمایتی بهره ببرند و مشکلات و دستاوردهای خود را با دیگران در میان بگذارند. گروه های مجازی نیز می توانند از این نظر مفید باشند. اما توجه به مسائل امنیتی در فضای مجازی به دلیل عدم اطمینان از هویت واقعی سایرین ضرورت دارد. حرف زدن با یک دوست معتمد یا عضوی از یک گروه مذهبی می تواند به عنوان نوعی حمایت برای بیمار به شمار رود، اما لزوما جایگزینی برای درمان های تخصصی نیستند.

تکنیک های مدیریت استرس:

تکنیک های مدیریت استرس و مدیتیشن می توانند به افراد مبتلا به اختلالات اضطرابی در آرام سازی خود کمک کند و در عین حال می توانند اثرات درمان را بهبود بخشند. با وجودی که شواهد نشان می دهد که تمرینات هوازی اثر آرام بخشی دارند، اما کیفیت این مطالعات برای حمایت از این روش درمانی کافی نیست. از آنجا که کافئین، برخی مواد مخدر غیرقانونی و حتی برخی از داروهای ضد سرماخوردگی می توانند علائم اختلالات اضطرابی را تشدید کنند، بیماران باید از مصرف این مواد اجتناب کنند. پیش از مصرف هر گونه دارو، با پزشک خود مشورت کنید.

خانواده در بهبودی فرد مبتلا به اختلال اضطراب می تواند نقش به سزایی داشته باشد. در حالت ایده آل، خانواده باید از بیمار حمایت کند اما موجب دائمی شدن علائم عزیز خود نشوند.

دارو درمانی:

دارودرمانی اختلالات اضطرابی را درمان نمی کند، اما اغلب نشانه ها را از بین می برد. دارو صرفا باید توسط روانپزشک تجویز شود.

گاهی از داور به عنوان درمان اولیه اختلال اضطراب استفاده می شود یا تنها در صورتی به کار می رود که بیمار پاسخ درستی به دوره روان درمانی ندهد. مطالعات نشان می دهند که بیمارانی که به هر دو روش تحت درمان قرار گرفته اند نسبت به بیمارانی که تنها با یکی از این روش ها درمان شده اند، نتیجه بهتری نسبت به درمان خود نشان داده اند.

رایج ترین داروهای مورد استفاده برای مبارزه با این طیف اختلالات، داروهای ضد افسردگی، داروهای ضد اضطراب و بتا بلاکرها (مسدود کننده های بتا) هستند. توجه داشته باشید که برخی از داروها تنها در صورت استفاده منظم موثر هستند و در صورت توقف مصرف دارو، علائم ممکن است عود کنند.

داروهای ضد افسردگی:

داروهای ضد افسردگی برای درمان افسردگی استفاده می شوند اما در درمان این نوع اختلالات نیز مفید هستند. اثرگذاری این داروها چندین هفته طول می کشد و ممکن است عوارضی مانند سردرد، حالت تهوع و یا اشکال در خواب را در بیمار ایجاد کنند. معمولا بسیاری از بیماران، به خصوص در صورت مصرف دوز پایین و مصرف تدریجی دارو، دچار عوارض جانبی نمی شوند.

توجه: اگرچه داروهای ضد افسردگی برای بسیاری از افراد موثر و بی خطر می باشد، اما برای کودکان، نوجوانان و جوانان می توانید خطرناک باشد. به همین منظور بر روی بسته بندی این نوع داروها شدیدترین نوع اخطار درج شده است. این اخطارها بیان کننده این هستند که در بعضی افراد امکان دارد منجر به تفکر در مورد خودکشی یا اقدام به آن گردد. به همین دلیل مصرف این داروها باید تحت نظارت پزشک و افراد نزدیک در خانه صورت گیرد، مخصوصا برای افرادی که به تازگی شروع به مصرف این داروها می کنند.


داروهای ضد اضطراب:

داروهای ضد اضطراب به کاهش علائم اضطراب، حملات هراس و یا ترس و نگرانی شدید کمک می کنند. شایع ترین داروهای ضد اضطراب بنزودیازپین ها هستند. بنزودیازپین ها، روش درمانی اصلی برای اختلال اضطراب فراگیر هستند. در مورد اختلال هراس یا جمع هراسی (اختلال اضطراب اجتماعی)، بنزودیازپین ها معمولا درمان ثانویه، بعد از داروهای ضد افسردگی به شمار می روند.

بتا بلاکرها:

بتا بلاکرها، مانند پروپرانولول و آتنولول، در درمان نشانه های بالینی اضطراب، به ویژه اضطراب اجتماعی، مفید هستند. پزشکان این داروها را برای کنترل ضربان قلب بالا، لرزش و قرمز شدن در شرایط استرس زا تجویز می کنند.

انتخاب دارو، دوز دارو و برنامه درمان مناسب باید براساس نیازهای فرد و وضعیت بالینی وی باشد و تحت مراقبت متخصص انجام گیرد. تنها روانپزشک می تواند در مورد برتری منافع دارو نسبت به عوارض آن برای بیمار تصمیم گیری کند. پیش از رسیدن به داروی مناسب، ممکن است پزشک چندین دارو را امتحان کند. برای رسیدن به این مرحله، باید در مورد موارد زیر با پزشک خود مشورت کنید:

    • عملکرد دارو در بهبود علائم
    • مزایا و عوارض هر دارو
    • خطر بروز عوارض جدی بر اساس سابقه پزشکی شما
    • احتمال نیاز به تغییر سبک زندگی در پی مصرف دارو
    • هزینه هر دارو
    • سایر داروهای جایگزین، داروها، ویتامین ها و مکمل های مصرفی شما و تاثیر آنها بر درمان
    • نحوه توقف مصرف دارو. برخی از داروها تنها باید طبق تجویز پزشک قطع شوند.

توجه: انتخاب نوع درمان باید توسط مشاور متخصص گرفته شود.

در صورتیکه پس از مطالعه موارد فوق به برگزاری یک جلسه مشاوره روانشناسی آنلاین، با یکی از متخصصین مشاور سیمیآروم نیاز دارید، میتوانید از طریق لینک زیر درخواست خود را ثبت نمایید. تمامی اساتید و مشاوران فعال در سیمیآروم از برجسته ترین مشاوران ایران می باشند.

رزرو وقت مشاوره

بازگشت