اگر با فرزند خود مشکل دارید و برخی رفتارهای او را نمی پسندید، بهتر است روش دیگری غیر از نصیحت یا حتی دعوا کردن را امتحان کنید. تربیت فرزند با قصه گویی روشی شیرین و اثربخش است که علی رغم سادگی شما را به سرعت به هدف مطلوبتان می رساند.

چرا قصه گویی بهتر از نصیحت فرزند جواب می دهد؟

بسیاری از والدین ترجیح می دهند ساعت ها در مورد یک رفتار بد سخنرانی کنند تا آنکه در مورد رفتار صحیح قصه ای بگویند. اما کدام یک از آنها از این روش نتیجه مثبتی گرفته اند؟ به خصوص خردسالان قادر به تغییر رفتار خود از طریق سخنرانی و نصیحت نیستند. بسیاری از کودکان و حتی نوجوانان به حرف های والدین خود گوش می دهند و آن را می فهمند، اما به ندرت می توانند اقدامی در راستای تغییر رفتار خود انجام دهند. این «به ندرت» حتی در مورد بزرگسالان نیز صدق می کند. بهتر است شیوه های انتقاد و فرزندپروری خود را تغییر دهید.

برای تربیت فرزند با قصه گویی چه زمانی را انتخاب کنم؟

زمانی را برای این کار انتخاب کنید که فرزندتان آمادگی و تمایل شنیدن قصه را دارد. آرام است و می تواند به دقت به حرف های شما گوش دهد. لازم نیست حتما قصه گویی را به قبل از خواب شب موکول کنید. اگر فرزندتان عادت دارد قبل از خواب به قصه گوش دهد، توجه داشته باشید که کاملا خواب آلود نباشد و توان تمرکز کافی بر روی حرف های شما را داشته باشد. می توانید عصر هنگام، وقتی همه در آرامش هستید و آماده خوردن چای و شیرینی عصرانه اید، برای فرزندتان قصه بگویید.

قصه گویی باعث تغییر رفتار می شود، چراکه ساختار مغز را تغییر می دهد:

قصه گویی باعث می شود که کودک در ذهن خود تصاویری را ایجاد کند و این مسیرهای عصبی جدیدی در مغز ایجاد می کند. آنها به قصه گویی بیشتر و بیشتر اصرار می کند، زیرا این مسیرهای عصبی به عملکرد آنها در زندگی کمک می کند. زمانی که کودک قصه ای را می شنود که ختم به خیر می شود یا موقعیت ترسناکی که از آن بیرون می آید، مسیرهای عصبی جدیدی در مغزش شکل می گیرد که ممکن است در زندگی واقعی نیز به همان مسیر دسترسی پیدا کند. این در حالی است که در مورد تلویزیون و دیگر وسایل الکترونیک برعکس این امر رخ می دهد و تصاویر قوه تفکر مغز را خاموش می کنند و در عوض تنها مرکز عاطفی مغز را تغذیه می کند.

نکات مهم در رابطه با تربیت فرزند با قصه گویی:

به علائم خستگی در فرزندتان دقت کنید و زمان قصه را به اندازه ای تنظیم کنید که فرزندتان خسته نشود.

موضوع قصه نباید حالت نصیحت و شعار اخلاقی داشته باشد. قصه ای بگویید که واقعا دارای روح، هیجان و روند داستانی است.

برای انتخاب موضوع قصه، باید دقت کنید کدام ارزش های اخلاقی برای شما اهمیت دارد و دوست دارید آنها را در فرزندتان تقویت کنید. اگر خلاقیت دارید می توانید خودتان قصه پردازی کنید و ارزش های اخلاقی را در جان و روح فرزندتان تزریق کنید. اگر قصه گوی خوبی نیستید، به دنبال قصه ای باشید که مواد مورد نظر شما را داراست.

با پرسیدن سوالاتی در مورد داستان بهتر می توانید به هدف تربیت فرزند با قصه گویی دست پیدا کنید. با پرسیدن این سوالات فکر کودک را در جهت مورد نظر خود هدایت کنید. «به نظرت چرا این اتفاق برای قهرمان قصه افتاد؟» اگر فرزندتان نتوانست به پاسخ دلخواه شما اشاره کند، با زبان کودکانه پاسخ صحیح را به او پیشنهاد دهید.

مثل بازیگران تئاتر به صدای خود هیجان بدهید و به جای شخصیت ها حرف بزنید.

خودپنداره مثبت و عزت نفس را در فرزند خود تقویت کنید. برای تربیت فرزند با قصه گویی لازم است گاهی او را به عنوان شخصیت قهرمان داستان معرفی کنید که کارهای خوبی انجام می دهد و ارزش های اخلاقی را رعایت می کند. تقویت احساس مثبت در کودک و نسبت دادن ویژگی های اخلاقی نیک به او باعث می شود که به تدریج خود را در این قالب قرار دهد.

برای تربیت فرزند با قصه گویی اصرار نکنید. تکرار هر شب و هر روز این تکنیک باعث می شود که فرزندتان از قصه و داستان بیزار شود. او را گاهی به شنیدن داستان های طنز مهمان کنید که هیچ نتیجه اخلاقی دربرندارند و تنها برای سرگرمی، لذت و خندیدن کودک طراحی شده اند.

کارهای بزرگ را به جادو و معجزه نسبت ندهید. اگر در داستان قهرمان قصه دچار مشکلی شده است که نمی تواند از پس آن برآید، مشکل را با تکان دادن چوب جادو حل نکنید. به فرزندتان یاد بدهید که باید تلاش کند و به دنبال راه حل باشد. می توانید از قوه تخیل او برای گره گشایی از داستان و پیشنهاد راه حل های جدید کمک بگیرید. بدین ترتیب، به فرزندتان می آموزید که در مشکلات زندگی باید به فکر راه چاره از طریق تلاش کردن باشد و هیچ چیز با جادو و خواندن ورد درست نمی شود.

اجازه دهید فرزندتان در قصه گویی شرکت کند. فرزندتان را تحریک کنید که دنباله قصه را با شما طراحی کند. اجازه دهید روند قصه را پیشنهاد دهد. البته برای این کار باید از قوه تخیل و خلاقیت بالایی برخوردار باشید. اگر از قوه تخیل خوبی برخوردار نیستید و ممکن است در پایان بندی قصه دچار مشکل شوید، بهتر است از این گزینه برای تربیت فرزند با قصه گویی چشم پوشی کنید.

از یک شخصیت مشهور و محبوب برای تربیت فرزند با قصه گویی استفاده کنید. تاثیر شخصیت های کارتونی و محبوب در تربیت کودکان بسیار زیاد است. یکی از عروسک ها، شخصیت های کارتونی محبوب یا دوست خیالی او را به عنوان قهرمان قصه معرفی کنید و قصه را به نحوی پیش ببرید که کودک با عواقب یک رفتار بد یا منافع داشتن یک ارزش اخلاقی مثبت آشنا شود.

نکات تربیتی مورد نظر خود در قصه را به نحوی بیان نکنید که فرزندتان سریع متوجه شود این قصه برای نصیحت کردن او گفته شده است. اگر کودک احساس کند که هدف از قصه گویی نصیحت و سرزنش اوست، ارتباط عاطفی خود را با قصه قطع می کند و دیگر به آن گوش نمی دهد. اگر می خواهید نکته ای را به فرزند خود گوشزد کنید، اجازه دهید مدتی از آن واقعه یا رفتار گذشته باشد یا به قدری پیام خود را در لابه لای هیجان و جذابیت قصه محو کنید که فرزندتان متوجه وجود هدف نصیحت شدن در آن نشود.

در پایان، اجازه دهد فرزندتان خود متوجه پیام های اخلاقی داستان شود. تمام کردن قصه با جملاتی مانند «از این قصه نتیجه می گیریم که …» ارتباط کودک با قصه را قطع می کند. مطمئن باشید که کودکان پیام های قصه را به خوبی درک می کنند و با تکرار این پیام به شکل ها و قالب های مختلف می توانید آن را در جانش نهادینه کنید.

مشاوران متخصص سیمیآروم در حوزه کودک، نوجوان، فرزندپروری

در صورتی که نیاز به برگزاری جلسه مشاوره آنلاین (تصویری) در حوزه کودک، نوجوان، فرزندپروری دارید میتوانید با اساتید سیمیآروم وقت مشاوره خود را رزرو نمایید.

دکتر مهدی بینا
روانپزشک و استاد دانشگاه

رزومه و رزرو وقت مشاوره

دکتر عاطفه سلطانیفر
فوق تخصص روانپزشکی کودکان

رزومه و رزرو وقت مشاوره

دکتر آسیه اناری
استاد دانشگاه

رزومه و رزرو وقت مشاوره

دکتر میترا حکیم شوشتری
استاد دانشگاه

رزومه و رزرو وقت مشاوره