تفاوتی ندارد رابطه یک زوج چقدر سالم باشد، دعوا در هر رابطه ای پیش می آید. اختلافات گاه به گاه مشکل بزرگی نیست. گفتگوی بالغانه، دور از چشم کودکان و پرهیز از برچسب زنی به یکدیگر، طریقه صحیح اختلافات را به کودکان می آموزد. اما مسلما اختلافات جدی برای کودک خطرناک است. تحقیقات، تاثیر اختلاف والدین بر روان کودک را از چند طریق ثابت کرده اند. خشونت فیزیکی، توهین و تاکتیک هایی مانند سکوت تنها چند روش سمی هستند که می توانند در طولانی مدت باعث آسیب عاطفی به کودک شوند.

چرا اختلاف والدین مشکل ساز است؟

تحقیقات نشان می دهند حتی کودکی ۶ ماهه نیز تحت تاثیر اختلافات والدین قرار می گیرد. اما تاثیر اختلاف والدین بر روان کودک تنها در مورد کودکان کم سن و سال نیست. تحقیقات نشان می دهد فرزندان تا سن ۲۰ سالگی نسبت به وجود اختلاف بین والدین خود حساس هستند.

این تحقیقات نشان می دهند، فرزندان در هر سنی، از نوزادی تا اوایل بزرگسالی، تحت تاثیر روش های والدین برای حل اختلافات خود هستند.

تاثیر اختلاف والدین بر روان کودک در موارد زیر ثابت شده است:

ناامنی عاطفی کودک:

اختلاف و دعوا حس امنیت کودک در مورد ثبات خانواده را کاهش می دهد. کودکانی که شاهد دعواهای زیادی در خانواده هستند، همواره نگران طلاق یا زمان پایان سکوت و بی توجهی از سوی یکی از والدین هستند. از آنجا که پیش بینی دعوا غیرممکن است، کودک احساس اضطراب و ترس دارد.

رابطه والد-فرزندی تحت تاثیر قرار می گیرد:

اختلاف شدید برای والدین نیز استرس اور است. والدینی که تنش های زیادی را در خود حس می کنند، نمی توانند رابطه خوبی با فرزند خود داشته باشند. به علاوه، نشان دادن محبت و گرمی رابطه زمانی که والدین خشمگین و ناراحت هستند دشوار است.

ایجاد محیط استرس آور:

دعواهای شدید برای کودکان استرس آور است. تاثیر اختلاف والدین بر روان کودک مانند هیولایی است که باعث آسیب به سلامت روان و جسم کودک می شود و با رشد سالم او تداخل پیدا می کند.

تاثیر اختلاف والدین بر روان کودک: اثرات بلند مدت

در تحقیقی بر روی کودکان مهدکودکی از والدین در مورد سطح اختلافات در خانواده سوال شد. همچنین موضوع بحث و شدت دعوا نیز بررسی شود. هفت سال بعد در مورد تاثیر اختلاف والدین بر روان کودک از این افراد مجددا سوال شد. طبق نتایج، درصد ابتلا به افسردگی، اضطراب و رفتارهای نامناسب در کودکانی که در معرض اختلافات مداوم و شدید بودند، بیشتر از دیگر هم سن و سالان آنها بود.

کاهش عملکرد شناختی:

تحقیقات نشان می دهند کودکانی که در معرض اختلافات شدید خانوادگی بوده اند در تنظیم توجه و عواطف خود دچار مشکل هستند. توانایی حل مسئله و یافتن الگو در اطلاعات جدید برای این افراد دشوارتر است.

تاثیر اختلاف والدین بر روان کودک در موارد زیر نیز مشاهده شده است:

  • اشکال در حفظ رابطه سالم در بزرگسالی
  • افزایش رفتارهای نامناسب در کودک
  • افزایش احتمال ابتلا به اختلالات خوردن
  • افزایش احتمال سوءمصرف مواد مخدر
  • مشاهده الگوی تحریک پذیری و دعوا در کودک
  • مشکلات تحصیلی
  • دید منفی نسبت به زندگی

اختلاف بین والدین چه زمانی مشکل ساز است؟

فرقی نمی کند فرزند شما چه سنی دارد، نگاهی به روش بحث کردن خودتان بیاندازید. تنها به این دلیل که دعواهای شما شامل خشونت فیزیکی نمی شود، بدین معنی نیست که برای کودک آسیب زا نیست.

تاکتیک های مخرب دعوا می تواند تاثیر اختلاف والدین بر روان کودک را تشدید کند، مانند:

  • برچسب زنی و دادن القاب نامناسب به یکدیگر
  • توهین
  • تهدید به رفتن از خانه یا طلاق
  • هر گونه خشونت فیزیکی (شامل پرت کردن اشیا یا مشت زدن به یکدیگر)
  • سکوت کردن و حرف نزدن پس از دعوا

بنابراین، اگر فکر می کنید بی محلی کردن و سکوت در قبال همسرتان به مدت یک هفته مسئله مهمی نیست، اما بدانید که برای فرزندتان مسئله مهمی است. کودک باید شاهد باشد که شما اختلافات را حل می کنید تا مهارت های حل مسئله، تنظیم عاطفی، و حل اختلاف را از شما بیاموزد.

به پیامی که در مورد رابطه عاشقانه به فرزندتان می دهید فکر کنید. اگر با یکدیگر با بی احترامی رفتار کنید، فرزندتان با این تصور بزرگ می شود که این کار اشکالی ندارد و شاید حتی تصور کند انجام این رفتار از سوی دیگران با او نیز اشکالی ندارد.

از بین بردن تاثیر اختلاف والدین بر روان کودک:

گاهی، اختلاف پیش می آید. یکی از زوجین چیزی می گوید که همسرش ناراحت می شود، همسرش بدون آنکه بداند بچه ها پشت دیوار در حال گوش کردن هستند، پاسخ نامناسبی می دهد.

یک یا دو بار دعوا به این معنی نیست که روان کودک برای همیشه آسیب دیده است، اما می توانید با چند راهکار تاثیر آنچه کودک شنیده یا دیده است را کاهش دهید. اگر اختلاف شما به بی حرمتی کشیده است، می توانید از راهکارهای زیر برای کاهش تاثیر اختلاف والدین بر روان کودک استفاده کنید:

در مورد اختلاف حرف بزنید:

هر چند نیازی نیست وارد جزئیات اختلاف خود با همسرتان بشوید، اما جلسه ای خانوادگی برگزار کنید و بگویید «من و بابا آن شب با هم بحثی داشتیم که از کنترل خارج شد. ما سر موضوعی که برای هر دوی ما اهمیت داشت اختلاف داشتیم، اما نباید آنطور دعوا می کردیم»

به کودک اطمینان دهید که این فقط یک بحث بوده و نشانه ای از وجود مشکل جدی نیست:

به کودک اطمینان دهید که هر دوی شما یکدیگر را دوست دارید و قرار نیست از یکدیگر جدا شوید (اگر واقعا همین طور است).

به کودک اطمینان دهید که شما هنوز هم یک خانواده هستید:

توضیح دهید که اختلاف گاهی پیش می آید و افراد کنترل خود را از دست می دهند. با این حال، یکدیگر را دوست دارند.

اگر بر این باور هستید که اختلاف شما و همسرتان روی روان کودکتان تاثیر منفی داشته است، با یک مشاور صحبت کنید. مشاور می تواند به شما شیوه های مدیریت خشم و تنظیم خلق و خو را آموزش دهد و با برگزاری جلسات زوج درمانی به بهبود رابطه شما کمک کند.

آیا ادامه زندگی به خاطر بچه ها کار درستی است؟

سلامت روان کودک در خانواده های دو والدی بهتر تضمین می شود، اما گاهی شدت اختلاف به حدی است که جدایی برای کودکان بهتر است. در مطالب پیشین در این مورد به طور جامع تر صحبت شد که توصیه می کنیم برای آشنایی بیشتر به این مطلب رجوع کنید.

مشاوران متخصص سیمیآروم در حوزه خانواده، ازدواج، زوج درمانی

در صورتی که نیاز به برگزاری جلسه مشاوره آنلاین (تصویری) در حوزه خانواده، ازدواج، زوج درمانی دارید میتوانید با اساتید سیمیآروم وقت مشاوره خود را رزرو نمایید.

دکتر مهدی بینا
روانپزشک و استاد دانشگاه

رزومه و رزرو وقت مشاوره

دکتر فرشته موتابی
استاد دانشگاه

رزومه و رزرو وقت مشاوره

دکتر فرشاد شیبانی
دکترای تخصصی روانشناسی

رزومه و رزرو وقت مشاوره

دکتر عاطفه سلطانیفر
فوق تخصص روانپزشکی کودکان

رزومه و رزرو وقت مشاوره

دکتر ساره بهزادی پور
استاد دانشگاه

رزومه و رزرو وقت مشاوره

دکتر سعاده ملک عسگر
دکترای روانشناسی

رزومه و رزرو وقت مشاوره

دکتر سعید ایمانی
استاد دانشگاه

رزومه و رزرو وقت مشاوره