برای بیشتر زنان هیچ چیز غم انگیزتر از سقط جنین نیست. حدود 15 تا 20 درصد از بارداری ها ناموفق به پایان می رسند و احساس غم و اندوه پس از آن می تواند نابود کننده باشد. بارداری حتی در بهترین شرایط نیز دوره ای از سختی و نگرانی است. تحقیقات نشان می دهند که در این دوره و پس از آن زنان بیشتر از هر دوره دیگری در طول عمر خود در معرض خطر ناخوشی عاطفی هستند. تکرار تجربه ناموفق بودن بارداری خطر افسردگی پس از سقط جنین را افزایش می دهد.

ریسک افسردگی پس از سقط جنین در شرایط زیر بیشتر می شود:

  • زن سابقه ابتلا به افسردگی را داشته باشد
  • زن سابقه خانوادگی ابتلا به افسردگی داشته باشد
  • شبکه حمایتی او در اثر این اتفاق تضعیف شده باشد یا مورد تهدید قرار گرفته است
  • عوامل خارجی و استرس بیشتر

زنانی که این تجربه را داشته اند به خوبی می دانند چطور همه دوستان و آشنایان می توانند بدون منظور حرف هایی بزنند که قلب آنها را هزار پاره کند: «معلوم بود این طور می شود»، «مشیت الهی بود»، «کاش زودتر این طور شده بود»، «مهم نیست، باز هم می توانی باردار شوی»، «خودت که سالمی». نیازی به گفتن نیست که چقدر این جمله ها می توانند روح یک مادر را آزرده کنند.

متاسفانه، بیشتر زنان با افسردگی پس از سقط جنین تنها می مانند ، زیرا هر چند همه ما از مرحله ناراحتی پس از سقط آگاهی داریم، اما بیشتر دوستان و آشنایان مایلند زن هر چه سریع تر به زندگی روزمره خود بازگردد و عمق غم و اندوه او را درک نمی کنند. این باعث می شود که زن احساس کند کسی او را درک نمی کند و بیشتر از قبل در انزوا بماند. متاسفانه چنین شرایطی ریسک افسردگی پس از سقط جنین را تشدید می کند.

نتیجه تحقیقات در انجمن پزشکی آمریکا نشان می دهد که افسردگی شدید در زنانی که تجربه سقط جنین داشته اند، بیشتر از زنانی است که اصلا باردار نشده اند. این تحقیقات توصیه می کنند که زنانی که تجربه سقط جنین داشته اند در هفته های پس از سقط باید تحت نظر باشند. این امر به خصوص در مورد زنانی که بچه ندارند یا سابقه افسردگی دارند، اهمیت بیشتری دارد.

در تحقیق دیگری نشان داده شد که در طول سال اول پس از سقط جنین:

مشاوره در کاهش افسردگی پس از سقط جنین موثر است

گذشت زمان به افزایش عزت نفس، کاهش اضطراب، افسردگی، عصبانیت، گیجی، و حس فقدان کمک می کند.

موارد فوق اهمیت دارند زیرا بسیاری از زنان تصور می کنند باید در تنهایی رنج بکشند و حتی از کمک گرفتن از دیگران اجتناب می کنند.

تفاوت سوگواری طبیعی با افسردگی پس از سقط جنین:

هر چند پارامتر دقیقی در این مورد وجود ندارد، واضح است که پس از هر فقدانی دوره ای «مورد انتظار» از سوگواری طبیعی وجود دارد. این سوگواری مسلما شامل افسردگی نیز می شود. با این حال، اگر احساس افسردگی پس از سقط جنین بیش از چند هفته ادامه یابد و با عملکرد زن در خانه و محل کار تداخل ایجاد کند (اختلال در خواب، تغییر در اشتها، تداوم حس تحریک پذیری و خشم، احساس بدبختی، احساس گناه، کاهش میل جنسی، اضطراب و ترس)، به دریافت کمک تخصصی نیاز است.

درمان افسردگی پس از سقط جنین:

پس از سقط جنین، افسردگی نه تنها طبیعی است که درمان پذیر است. زنانی که پس از سقط جنین طرف مدت چند هفته به حال خوب نمی رسند، باید از متخصص مشاوره یا روانشناس کمک بگیرند. بسته به علائم، افسردگی پس از سقط جنین به روان درمانی و دارودرمانی پاسخ می دهد. استفاده از دارو برای افسردگی شدید تجویز می شود.

خانواده چه کاری می توانند برای چنین زنی انجام دهند؟

ارتباط و دریافت حمایت خانوادگی نیز در کاهش درد و رنج زن اهمیت دارد. برخی از زنان به باغبانی یا مشغول کردن خود به کاری در ارتباط با کودکان رو می آورند. او را تنها نگذارید و تلاش کنید او را به انجام فعالیت های مورد علاقه اش تشویق کنید (او را وادار به کاری نکنید).

معمولا اولین کاری که خانواده ها در فاصله بستری بودن زن در بیمارستان انجام می دهند، جمع کردن تمام عکس ها، وسایل و هر چیزی است که او را به یاد فرزندش می اندازد. شما با این کار به او لطف نمی کنید، بلکه به او نشان می دهید که باید غمش را پنهان کند. چنین کاری تنها زن را از پذیرش واقعیت دور می کند و هر چه پذیرش دیرتر رخ دهد، ریسک ابتلا به افسردگی و دیگر ناملایمات روانی بیشتر می شود. اجازه دهید در این مورد خودش تصمیم بگیرد. اجازه دهید به اتاق فرزندش برود و هر چقدر خواست گریه کند.

اگر همسرش هستید، به او بگویید که در غمش شریک هستید، شما نیز از این اتفاق ناراحت هستید، او در قلب شما جای دارد و مطمئنا روزی های بهتری در انتظار هر دوی شماست.

دادن فرصت سوگواری مناسب و کامل به زن به کاهش درد و رنج او و بهبودی حالش کمک می کند.

رژیم غذایی مناسب، ورزش کردن، یوگا و مراقبه نیز به کنار آمدن با سقط جنین کمک می کنند.

برای یافتن یک مشاور خوب به او کمک کنید.

آیا بارداری مجدد به درمان افسردگی پس از سقط جنین کمک می کند؟

افسردگی باعث می شود روند زندگی بیمار مختل شود و در موارد شدید حتی جان او به خطر می افتد. بارداری زودهنگام در خانمی که دچار افسردگی پس از سقط است، نه تنها باعث درمان او نمی شود بلکه اضطراب و افسردگی بر شرایط بارداری و جنین تاثیر منفی خواهد داشت. ترس از دست رفتن دوباره جنین، خلق و خوی نامتعادل و بی حوصلگی برای مراقبت از خود و جنین می تواند مادر و جنین را با خطر جدی رو به رو کند. به علاوه، چنین بارداری می تواند بر خلقیات کودک در آینده و سبک فرزندپروری مادر نیز تاثیر بگذارد. شرایط سخت افسردگی پس از سقط و دشواری های بارداری مجدد می تواند زندگی مشترک زوج را نیز تحت تاثیر قرار دهد. از این رو، بهتر است بارداری به بعد از بهبودی کامل مادر و آمادگی وی موکول شود. بچه هیچگاه نمی تواند درمان مشکلات شما باشد. از او به عنوان دارو استفاده نکنید.

بارداری، سقط جنین، و دوره پس از زایمان چالش های مهمی برای سلامت روان زن هستند. جامعه و اطرافیان مادر باردار باید نسبت به این مسئله آگاه باشند، به آن توجه کنند و به موقع پاسخ دهند.

زنی که ناگهان در غم ختم ناموفق یک بارداری غرق می شود، خود را در دنیایی از ناشناخته ها می بیند. این چیزی نیست که انتظارش را داشت. همه چیز برعکس شد. اگر افسردگی نیز به روح وی چنگ بزند، درد و رنج و بیشتر خواهد شد. خانواده، دوستان و جامعه متخصصان روانشناسی باید از تاثیرات بالقوه چنین حادثه ای آگاه باشند و به خوبی به آن پاسخ دهند.

مشاوران متخصص سیمیآروم در حوزه دوران بارداری و شیردهی

در صورتی که نیاز به برگزاری جلسه مشاوره آنلاین (تصویری) در حوزه دوران بارداری و پس از زایمان دارید میتوانید با اساتید سیمیآروم وقت مشاوره خود را رزرو نمایید.

دکتر حمیدرضا رحمانیان
فوق تخصص روانپزشکی

رزومه و رزرو وقت مشاوره