آخرین بار چه زمانی سری به عکس های کودکی خود زده اید؟ من همین چند روز پیش این کار را کردم و از دیدن خودم در آن عکس ها تعجب کردم. نه به خاطر لباس هایی که با دقت خاصی انتخاب کرده بودم و اغلب آنها شامل رنگ های تیره یا خط های باریک عمودی بودند، بلکه از دیدن بدن لاغر و استخوانی خودم در عکس ها تعجب کردم. پس چرا در آن روزها احساس چاقی می کردم؟ چه چیزی باعث شده بود تصور چاقی در من آنقدر واقعی باشد که قوه ادراکم را تحت تاثیر قرار دهد؟ این تصویر ذهنی با من چه کرده بود؟ احساس چاقی در آینه گاهی آنقدر واقعی است که فرد نمی تواند دیدی واقعی از خود داشته باشد.

احساس چاقی در آینه از کجا نشات می گیرد؟

حتی زمانی که شواهد بصری چیز دیگری نشان می دهند، ما باز هم تصویر منفی از خود را نگه می داریم. انگار چشم های خود را به روی حقیقت محض می بندیم و اجازه می دهیم مغزمان به ما دروغ بگوید. این طور نیست که نمی توانیم بدن واقعی خود را ببینیم، بلکه بدن خود را از طریق لنز احساسات خود می بینیم.

حتی لاغرترین زنان هم گاهی جلوی آینه می ایستند و به این فکر می کنند که این لباس آنها را چاق تر نشان می دهد. تحقیقات نشان می دهد که تصویری که فرد از بدن خود در مغزش می سازد تا حد زیادی غیرواقعی است و می تواند تا دو سوم بزرگ تر از اندازه واقعی آن باشد. از سوی دیگر، تصور ما از بدن مدلی که آرزو داریم حدود یک سوم کوچک تر از اندازه واقعی آن است. این تحقیقات توانسته اند علت احساس چاقی در آینه و ابتلا به اختلالات تغذیه را مشخص کنند که بخشی از آن در مغز ما و بخشی دیگر در اثر حوادث و فشارهای ناشی از محیط اطراف است.

تاثیر درک فرد از تصویر خود به قدری زیادی است که ممکن است بیمار دچار بی اشتهایی عصبی یا پرخوری عصبی شود. بی اشتهایی عصبی، یک اختلال تغذیه‌ است که باعث می شود افراد دچار وسواس فکری در مورد وزن و غذای مصرفی خود شوند. افراد مبتلا به این عارضه، تلاش می کنند وزنشان را در محدوده ای نگه دارند که خیلی پایین تر از میزانی است که نسبت به سن و قدشان طبیعی محسوب می شود. جهت جلوگیری از افزایش وزن و یا به منظور ادامه کاهش وزن، بیماران مبتلا به بی اشتهایی عصبی ممکن است گرسنگی زیادی تحمل کنند و یا به صورت افراطی ورزش کنند. از سوی دیگر،  پرخوری عصبی، که بولیمیا نیز نامیده می شود، یک اختلال جدی و خطرناک در غذا خوردن است. افراد مبتلا به این بیماری بطور مخفیانه مقدار زیادی غذا می خورند و سپس از طریق روش های ناسالم تلاش می کنند تا مقدار کالری دریافتی خود را جبران کنند. برای مثال، فرد مبتلا به بولیمیا خود را مجبور به استفراغ کرده، یا بیش از حد ورزش می کند. گاهی اوقات بیمار حتی پس از دریافت یک وعده غذای معمول یا کوچک نیز اقدام به استفراغ یا استفاده از ملین می کند. هر دو بیماری، در روتین زندگی بیمار اختلال ایجاد می کنند.

زمانی که تصور از خودمان را برای مدتی طولانی در ذهن نگه می داریم، این تصویر در مغز ما حک می شود. اگر این افکار دائمی باشند و مانع زندگی روتین فرد شوند، فرد به اختلال بدریخت انگاری بدن دچار می شود که عارضه ای جدی در حوزه سلامت روان است و باید درمان شود. اگر دچار احساس چاقی در آینه هستید و با وجود این احساس نمی توانید یک زندگی عادی داشته باشید، برای بررسی احتمال ابتلا به این اختلال باید به روانشناس مراجعه کنید.

توصیف شما از بدنتان چیست؟

برای بررسی احساس چاقی در آینه تمرین زیر را انجام دهید:

خود را در آینه نگاه کنید و در پنج کلمه بدن خود را توصیف کنید. به کلمات فکر نکنید، فقط پنج کلمه ای را که بلافاصله به ذهنتان می آید، یادداشت کنید. نتیجه این تمرین چه شد؟ چند کلمه مثبت بود؟ یکی؟ سه تا؟ هر پنج تا؟

به احتمال زیاد هیچ کدام از کلماتی که نوشته اید، مثبت نبوده است.

بشر به شدت به منفی نگری تمایل دارد. تصور می کنیم تمام نواقصی که ما در آینه در خود می بینیم، همان چیزی است که دیگران هم در ما می بینند. طبیعت بشر این گونه است و این کاملا طبیعی است.

اما حقیقت این است که شما به ظاهر خود بیشتر از هر کس دیگری در جهان توجه نشان می دهید.

آیا ظاهر بدن ما اهمیتی دارد؟

مگرآنکه مدل لباس باشید، ظاهر شما اهمیت کمتری نسبت به:

  • میزان شادی
  • سلامتی
  • بهره وری
  • و نقش و فعالیت شما در جهان دارد

با وجود همه اینها، ما زمان زیادی از روز را به نگاه کردن در آینه اختصاص می دهیم، زیرا تصور می کنیم دیگران ما را قضاوت می کنند. اما در واقعیت، آنها نیز بیشتر از ظاهر شما، به ظاهر خود اهمیت می دهند. هیچ کس دقت نمی کند که دماغ شما یک میلیمتر به سمت چپ انحراف دارد یا یکی از گوش های شما 2 میلیمتر بزرگ تر از دیگری است. در واقع، امروزه بیشتر افراد آنقدر مشغول امور روزانه خود هستند که ظاهر شما اصلا اهمیتی برای آنان ندارد.

چگونه از احساس چاقی در آینه خلاص شویم؟

مطمئنا، صحبت خلاصی از احساس چاقی در آینه راحت تر از عمل کردن به آن است. برای یافتن چیزهایی در مورد ظاهر خود که به آن علاقه دارید، وقت صرف کنید. شاید در ابتدا کمی دشوار باشد. شاید در ابتدا باز هم افکار منفی به شما هجوم بیاورند. هر روز تمرین کنید، چیزی را در خود بیابید که دوست دارد. با تمرین، به تدریج این کار آسان تر می شود.

نقاط مثبت را در خود بیابید و آنها را در آغوش بگیرید:

حالا وقت آن است که تمرین قبلی را دوباره انجام دهید. دوباره در آینه به خود نگاه کنید و در پنج کلمه بدن خود را توصیف کنید. این بار حداقل سه واژه مثبت بنویسید.

دوباره، به کلمات فکر نکنید. تنها چیزی را بنویسید که در ذهنتان می آید. این همان کاری است که باید برای خلاصی از تصور چاقی در آینه انجام دهید. از ذهن قضاوت گر خود خلاص شوید و خود را مثبت ببینید. یک روانشناس نیز می تواند در خلاصی از احساس چاقی در آینه به شما کمک کند.

مشاوران متخصص سیمیآروم در حوزه فردی و شخصیت

در صورتی که نیاز به برگزاری جلسه مشاوره آنلاین (تصویری) در حوزه شخصیت و فردی دارید میتوانید با اساتید سیمیآروم وقت مشاوره خود را رزرو نمایید.

دکتر مهدی بینا
روانپزشک و استاد دانشگاه

رزومه و رزرو وقت مشاوره

دکتر سمیه بابایی
دکترای تخصصی روانشناسی

رزومه و رزرو وقت مشاوره

دکتر علی اصغر اصغرنژاد
استاد دانشگاه

رزومه و رزرو وقت مشاوره

دکتر مصطفی زارعان
استاد دانشگاه

رزومه و رزرو وقت مشاوره

دکتر محمدباقر صابری زفرقندی
روانپزشک و استاد دانشگاه

رزومه و رزرو وقت مشاوره

دکتر عباس رمضانی
استاد دانشگاه

رزومه و رزرو وقت مشاوره

دکتر لادن فتی
استاد دانشگاه

رزومه و رزرو وقت مشاوره

دکتر جعفر بوالهری
روانپزشک و استاد دانشگاه

رزومه و رزرو وقت مشاوره